پژوهشي در اسناد سلطانياتِ دوره قاجار (فرمان، ملفوفه‌فرمان و دستخط)

باوجود اهميت مطالعه و بررسي اسناد تاريخي به‌ويژه اسناد سلطانيات دوره قاجار، هنوز پژوهش‌هاي علمي مدوّني در اين باب صورت نگرفته است و اسناد با وجود اختلاف در مباني صدور، به نام‌هاي متفاوتي فهرست‌نويسي يا معرفي مي‌شوند و اسم اصلي آنها در ادبيات ديواني شناخته شده نيست، لذا نگارنده مي‌كوشد با بررسي در اين زمينه، شناخت مناسب‌تري از اين اسناد، شكل، محتوا و كاركرد آنها ارائه كند. اين پژوهش به دنبال پاسخ به اين پرسش است كه چه نوع از اسناد دوره قاجار را مي‌توان در زمره سلطانيات دانست؟ و به چه اسنادي فرمان، سوادِ فرمان، ملفوفه‌فرمان و سوادِ ملفوفه‌‌فرمان و دستخط گفته مي‌شود و فرم و ساختار و محتواي آنها چگونه است و چرا صادر مي‌شدند؟ دستاوردهاي تحقيق در اين پژوهش نشان مي‌دهد كه در ادوار تاريخي به دستورات مكتوب سلاطين، سلطانيات و به دستور مكتوب موشّح به علامات شاهان قاجار «فرمان» اطلاق مي‌شد. سواد فرمان نيز رونوشت دوم و سوم فرمان است. فرماني كه به مهر كوچك پادشاه مهرشده و موشّح به علامات نباشد، آن را ملفوفه‌فرمان و دستخط مي‌نامند. روش تحقيق در اين پژوهش توصيفي _تحليلي و با بهره‌گيري از منابع كتابخانه‌اي و اسنادي انجام شده است و داده‌‌ها از فرمان، سوادِ فرمان، ملفوفه‌فرمان و سوادِ ملفوفه‌‌فرمان و دست­خط و منابع دست اوّل استخراج شده است