بازتاب مسائل اجتماعي در رمان دفاع مقدس دهۀ ۸۰ و ۹۰ بر اساس نظريۀ لوسين گلدمن

پيدايش ساختارگرايي تكويني به‌عنوان يكي از روش‌هاي انتقادي قرن بيستم را نمي‌توان از توسعه نظريه‌هاي ادبي در آغاز همان قرن جدا كرد. در آن زمان، نوعي تضاد ميان ساختارگرايي (كه بر استقلال آثار ادبي تمركز دارد) و جامعه‌شناسي ادبيات (كه بر رابطه آثار ادبي با ساير عوامل خارج از اثر ادبي، مانند نويسندگان، جامعه و زمينه تاريخي تمركز دارد)، وجود داشت. لذا ساختارگرايي تكويني براي ايجاد پلي ميان آن‌ها پديدار شد. ساختارگرايي تكويني توسط لوسين گلدمن، جامعه‌شناس فرانسوي توسعه داده شد. گلدمن در ايده خود نه‌تنها نظريه را توضيح مي‌دهد، بلكه روش تحليل آثار ادبي را نيز ارائه مي‌دهد. بر اساس نظريۀ لوسين گلدمن، در اين مقاله به تحليل بازتاب مسائل اجتماعي در رمان دفاع مقدس در دهۀ ۸۰ و ۹۰ (رمان‌هاي «آتش به اختيار»، با «جام‌هاي شوكران»، «دا»، «سوران سرد»، «من زنده‌ام» و «فصل جواني») و جهان‌بيني نويسندگان رمان‌هاي حاضر پرداخته شد. پژوهش به روش كيفي و مطالعۀ كتابخانه‌اي، نگاه كل‌نگرانه و ناشي از جهان‌بيني نويسنده در ترسيم رخدادهاي زمان دفاع مقدس بررسي گرديد و اين نتيجه حاصل شد كه آثار نويسندگان ادبيات دفاع مقدس، با هر نوع نگرش، برآمده از جامعه‌اي هستند كه در آن زندگي مي‌كنند و آثار آن‌ها مولود و محصول اجتماع است؛ آثار ادبي دوران دفاع مقدس، ترسيم كننده تفكرات كلي جامعه است تا جهان بيني خاص نويسنده. بازنمود فرهنگ‌عامه، وجود ديدگاه‌هاي متفاوت نسبت به جنگ و امور فرهنگي دفاع مقدس وضعيت كل جامعه را در جنگ نشان مي‌دهد. رفتار تك‌تك افراد در رمان ها انعكاسي از اين كليت جامعه است.