بررسي تنوع ژنتيكي ارقام مختلف گندم نان (Triticum aestivum L.)با استفاده از نشانگرهاي مولكولي ISSR و RAPD

ارزيابي دقيق مقدار و پراكنش تنوع ژنتيكي در گياهان به منظور تدوين راهبرد حفاظت و استفاده از منابع ژنتيكي از اهميت ويژه‌اي برخوردار است. در اين پژوهش روابط ژنتيكي بين 40 رقم گندم نان (Triticum aestivum L.) با استفاده از 10 آغازگر ISSR و 4 آغازگر RAPD مورد بررسي قرار گرفت. 10 آغازگر ISSR تعداد 92 باند چندشكل با ميانگين 9.2 باند چندشكل براي هر آغازگر توليد نمودند و ميانگين درصد چندشكلي 86.79% بود. همچنين چهار آغازگر نشانگر RAPD تعداد 19 باند چندشكل با ميانگين 4.75 باند چندشكل براي هر آغازگر توليد كردند و ميانگين درصد چندشكلي 67.85% بود. بالا بودن معيارهاي تعداد آلل مؤثر، تنوع ژني، شاخص شانون، محتواي اطلاعات چندشكل، در مورد نشانگرهاي ISSR براي پرايمرهاي UBC813، UBC816 و UBC824 و در مورد نشانگرهاي RAPD براي پرايمرهاي OH-04 و OPA02 نشان‌دهنده كارايي بالاي اين آغازگرها در تمايز ژنوتيپ‌هاي گندم مورد مطالعه در اين تحقيق بود. تجزيه خوشه‌اي به روش UPGMA و بر اساس ضريب تشابه جاكارد بر اساس كل باندهاي چندشكل نشانگر ISSR و RAPD ارقام گندم را در دو گروه جداگانه قرار داد. همچنين تجزيه به مختصات اصلي و تعيين ساختار جمعيت بر اساس روش بيزي با نرم‌افزار STRUCTURE ارقام را در دو گروه قرار دادند و نتايج تجزيه خوشه‌اي را تاييد نمودند. تجزيه واريانس مولكولي نشان داد كه تنوع درون گروه‌ها بيشتر از بين گروه‌ها است. اطلاعات به دست آمده از اين تحقيق و تنوع موجود در ارقام گندم مي‌تواند در پژوهش‌هاي به‌نژادي براي افزايش عملكرد مورد استفاده قرار گيرد.