مطالعه تأثير برهمكنش ژنوتيپ- محيط بر عملكرد قند هيبريدهاي چغندرقند (Beta vulgaris L.)

در پژوهش حاضر، نقش برهمكنش ژنوتيپ- محيط بر عملكرد قند هيبريدهاي چغندرقند و شناسايي هيبريدهاي پايدار تحت مطالعه قرار گرفت. در اين راستا، 15 هيبريد و پنج شاهد در چهار محيط ارزيابي گرديد. آزمايش در قالب طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي در سال زراعي 1400 انجام شد. نتايج تجزيه واريانس مركب مؤيد تأثير معني‌دار اثرات اصلي محيط و ژنوتيپ بر تمامي صفات در سطح احتمال يك درصد بود. برهمكنش ميان آن‌ها در سطوح احتمال يك و پنج درصد براي همه صفات به‌جز درصد قند ناخالص و خالص معني‌دار بود. تجزيه اثرات ضرب‌پذير مدل AMMI نشان داد كه دو مؤلفه اول به ترتيب در سطوح احتمال يك و پنج درصد معني‌دار هستند. باي‌پلات ميانگين عملكرد و اولين مؤلفه اصلي برهمكنش مؤيد برتري ژنوتيپ 20 به دليل دارا بودن عملكرد قند و پايداري بالا بود. بر اساس روش GGE باي‌پلات محيط‌هاي كرج، شيراز و مياندوآب از نظر رتبه ‌عملكرد ژنوتيپ‌ها واكنش نسبتاً مشابهي داشتند و در اين محيط‌ها ژنوتيپ 20 پايدار بود. واكنش مشهد نسبت به سه محيط ديگر متفاوت بود و در آن ژنوتيپ 9 پايداري مناسبي داشت. بر اساس شاخص MTSI، چهار ژنوتيپ 18، 2، 20 و 17 به‌عنوان ژنوتيپ‌هاي پايدار شناخته شدند. به‌ طور كلي در ميان هيبريدهاي اصلاحي، در رتبه نخست، هيبريد حاصل از تلاقي (7112 × SB36) ×S1– 960132 (ژنوتيپ 2) و پس از آن هيبريد به دست آمده از تلاقي (7112 × SB36) × S1- 970063 (ژنوتيپ 9) را مي‌توان به‌عنوان هيبريدهاي اميدبخش در برنامه‌هاي ارزيابي نهايي تا معرفي هيبريدهاي جديد مورد استفاده قرار داد.