ارزيابي اثر اندازه مزرعه بر كارايي مصرف منابع و پايداري توليد سيب زميني با استفاده از تحليل امرژي (مطالعه موردي: شهرستان فريمان)

با هدف تبيين وضعيت پايداري در مزارع سيب زميني با سطح زير كشت مختلف، مطالعه‌اي با استفاده از تحليل امرژي در شهرستان فريمان در سال زراعي 99-1398 انجام شد. جمع‌آوري اطلاعات در نظام‎هاي مختلف توليد سيب‌زميني از مزارع كوچك، متوسط و بزرگ (به ترتيب 30، 15 و 5 مزرعه بر اساس فرمول كوكران) با استفاده از پرسش‌نامه‌ها صورت گرفت. براي محاسبه شاخص‌هاي امرژي، نهاده‌هاي مورد استفاده در نظام‌هاي مورد بررسي به چهار دسته نهاده‌هاي محيطي تجديدپذير رايگان، نهاده‌هاي محيطي تجديدناپذير رايگان، نهاده‌هاي غير رايگان تجديدپذير و نهاده‌هاي غير رايگان تجديدناپذير تقسيم شد و از داده‌هاي جمع‌آوري شده براي محاسبات شاخص‌هاي امرژي استفاده شد. نتايج اين تحقيق نشان داد كه نظام‎هاي مختلف توليد سيب‌زميني تأثير متفاوتي بر سهم منابع مختلف از امرژي كل دارند. كشت در مزارع كوچك بر عكس مزارع بزرگ كمترين ميزان امرژي را براي توليد محصول نياز داشت. به‌علاوه، كشت در مزارع بزرگ از نظر منابع خريداري‌شده به كشت در مزارع متوسط شباهت بيشتري داشت. از سوي ديگر، مزارع بزرگ بر اساس شاخص نسبت بارگذاري محيطي داراي پايداري توليد بالايي در مقايسه با مزارع كوچك بودند و اختلاف قابل توجه‌اي با مزارع متوسط نداشتند. از آن‌جا كه عملكرد اقتصادي مزارع بزرگ بسيار بيشتر از عملكرد اقتصادي مزارع متوسط و كوچك بود، ساير شاخص‌هاي امرژي به جز تجديدپذيري در مزارع بزرگ نيز بالاتر از مزارع متوسط و كوچك بود. بر اين اساس، كشت در مزارع بزرگ با استفاده از مكانيزاسيون بيشتر در اين منطقه سبب بهبود عملكرد به‌همراه حفظ پايداري سيستم توليد شده است.