آناليز ژنتيكي چند صفته پارامترهاي منحني شيردهي گاوميش هاي خوزستان

زمينه ي مطالعاتي و هدف: منحني هاي شيردهي، اغلب به منظور ارائه خلاصه اي از الگوي توليد شير، كارآيي بيولوژيكي و اقتصادي حيوان استفاده مي شوند. در اين پژوهش، به منظور توصيف منحني شيردهي گاوميش هاي خوزستان، از شش مدل رياضي (وود، ويلمينك، چند جمله اي معكوس، لگاريتمي مختلط، علي و شفر و دايجكسترا) استفاده شد. روش‌كار: بدين منظور از 103760 ركورد توليد شير روز آزمون 14280 رأس گاوميش توليد شير دوره ي شيردهي اوّل كه در سال هاي 1372 تا 1399 توسّط مركز جهاد كشاورزي استان خوزستان ثبت و جمع آوري شده بود، استفاده شد. فراسنجه‌هاي منحني شيردهي با استفاده از رويه ي NLIN نرم افزار SAS نسخه 9.4 و ركوردهاي روز آزمون برآورد گرديد. مقايسه ي شايستگي مدل ها براساس ضريب تبيين (R^2) ، ريشه ي ميانگين مربّعات خطا (RMSE) و معيار اطّلاعات آكائيك (AIC) انجام شد. نتايج: مدل رياضي وود با داشتن بالاترين ضريب تببين و مقادير پايين تر شاخص RMSE و AIC نسبت به مدل هاي ديگر، بهترين برازش منحني شيردهي را ارائه داد. اين مدل با دقّت بيشتري نسبت به ساير توابع، مي‌تواند زمان رسيدن به اوج توليد شير را برآورد نمايند. اوج توليد شير گاوميش هاي خوزستان (8.30 كيلوگرم در روز) به طور متوسّط در هفته ي دهم (روز 69) پس از زايش بود. اثرفصل زايش بر روي صفات شيردهي معني داري نبود در حالي كه سال زايش اثري معني دار داشت 0/05 p. مقدار وراثت پذيري صفات منحني شيردهي در آغاز توليد (a)، شيب گامه ي افزايشي (b) و شيب گامه ي كاهشي (c) به ترتيب 0.57، 0.27 و 0.48 بود. همبستگي ژنتيكي بين صفات منحني شيردهي در دامنه 0.55- (a و b) تا 0.196 (b و c) قرارداشت. نتيجه گيري نهايي: به طور كلي، ارزيابي مدل هاي توصيف كننده منحني شيردهي با استفاده از مدل هاي غير خطّي و تجزيه و تحليل چند صفتي، گامي مؤثّر در شناسايي گاوميش هاي با ظرفيت ژنتيكي بالا جهت بهبود و افزايش بازده توليد شير ايفا مي‌نمايد.