ارزيابي افت ناشي از هم‌خوني در صفات رشد و توليد تخم‌مرغ جمعيت پرندگان ايستگاه اصلاح نژاد مرغ بومي خراسان رضوي

زمينه مطالعاتي: ارزيابي ميزان هم‌خوني و اثرات ناشي از آن بر روي صفات مهم اقتصادي در پرندگاني كه تحت انتخاب قرار دارند از مهمترين اقدامات ارزيابي استراتژي‌هاي اصلاح نژادي به شمار مي‌رود. هدف: مطالعه حاضر با هدف برآورد ضريب هم‌خوني جمعيت، ارزيابي روند تغييرات هم‌خوني و همچنين بررسي اثرات افت ناشي از آن بر روي برخي از صفات اقتصادي مهم بر اساس داده‌هاي شجره‌اي 12 نسل از جمعيت مرغ‌ بومي ايستگاه اصلاح نژاد خراسان رضوي انجام شد. روش كار: در اين پژوهش، ابتدا ضرايب هم‌خوني 38489 پرنده موجود در شجره محاسبه شد و ضرايب هم‌خوني جمعيت بر اساس گروه‌هاي مختلف هم‌خوني به صورت تفكيك شده در دسته‌هاي مختلف قرار گرفتند. سپس تغييرات ميانگين هم‌خوني در طي نسل‌هاي مختلف بررسي و ميزان تغييرات در هر سال از طريق برازش رگرسيون خطي هم‌خوني بر نسل محاسبه شد. همچنين در اين پژوهش، ميزان تابعيت صفات مورد مطالعه از هم‌خوني فردي از طريق مدل‌هاي مختلف برآورد گرديد. نتايج: نتايج نشان داد كه حدود 57 درصد (21892 پرنده) پرندگان ثبت شده در شجره هم‌خون بودند و ميانگين هم‌خوني فردي بيشتر از هم‌خوني مادري بود. ميانگين هم‌خوني در كل پرندگان و پرندگان هم‌خون به ترتيب دو و سه درصد برآورد گرديد. بيشترين و كمترين ميزان هم‌خوني پرندگان شجره به ترتيب برابر با سي و صفر درصد بود. به طور كلي در طي نسل‌هاي مورد مطالعه، متوسط ضريب هم‌خوني فردي و مادري پرندگان در كل جمعيت روند افزايشي را نشان داد، به طوري ‌كه با برازش رگرسيون خطي هم‌خوني بر نسل، ميزان تغييرات هم‌خوني فردي و مادري در كل جمعيت به ترتيب حدود 0.03± 0.005 و 0.02± 0.004 در نسل برآورد گرديدند. بر اساس نتايج بدست آمده، در بين گروه‌هاي هم‌خوني، بيشترين پرندگان هم‌خون (47.68 درصد) را پرندگاني با ضرايب هم‌خوني بين صفر تا پنج درصد تشكيل دادند، كه نشاندهنده آن است كه هم‌خوني جمعيت نسبتاً پايين است. نتايج برآورد تابعيت صفات از هم‌خوني فردي براي هر صفت با توجه به مناسبترين مدل نشان داد كه اثر افت ناشي از هم‌خوني در بيشتر صفات مورد مطالعه كم مي‌باشد. در اين مطالعه، بيشترين ميزان افت ناشي از هم‌خوني فردي بر صفت وزن بدن در 12 هفتگي نشان داده شد. به ازاي هر يك درصد افزايش هم‌خوني، صفات وزن بدن در يك روزگي 0.04 گرم كاهش، هشت هفتگي 0.51 گرم كاهش و 12 هفتگي 1.17 گرم كاهش، سن بلوغ جنسي 0.19 روز افزايش، وزن بلوغ جنسي 1.05 گرم افزايش، تعداد تخم‌مرغ در 84 روز اول توليد 0.08 عدد افزايش، وزن اولين تخم‌مرغ 0.05 گرم كاهش و ميانگين وزن تخم‌مرغ در 28-30-32 هفتگي 0.02 گرم كاهش داشتند.نتيجه‌گيري نهايي: نتايج تحليل شجره نشان داد كه هم‌خوني جميعت در هر نسل به ميزان كمي افزايش يافته است. از آنجايي كه در جمعيت تحت انتخاب ايستگاه هيچ‌گونه جريان ژني وجود ندارد، در صورت عدم كنترل آميزش‌ها احتمال پيدايش هم‌خوني در جمعيت بالا است. با انجام اقداماتي از قبيل كنترل آميزش‌ها در جمعيت ايستگاه مي‌توان از افزايش هم‌خوني جمعيت و همچنين اثرات منفي احتمالي آن بر روي صفات پيشگيري كرد.