تحليل روايي طراحي سنتي فرش «بشريت» عيسي بهادري از منظر رمزگان پنج گانه رولان بارت

طراحي سنتي، هنر طراحي نقوش اسليمي و ختايي بر روي قوس هاي حلزوني و افشان بر اساس تعادل و انرژي بصري است. در اين نقوش، دو وجه صورت و معنا جايگاهي توامان دارند كه از اين منظر، مي توان آن‌ها را هم‌چون واژگاني در نظر گرفت كه با هدف روايت مندي در محورهاي هم‌نشيني و جانشينيِ معناداري حضور يافته اند. توجه بر بُعد معنايي نقوش، ترفيع جايگاه آن‌ها را از صور تزييني به صور روايت مند و معناآفرين موجب مي گردد كه مغفول ماندن اين مهم در بستر پژوهشيِ هنر طراحي سنتي ايران بر ضرورت بررسي آن مي افزايد. شناخت و تحليل اين ويژگي به اتخاذ رويكردي منطبق با مباحث تحليل روايت هم‌چون رمزگان روايي رولان بارت منوط مي شود كه بر مبناي روابط شبكه اي رمزگان هاي هرمنوتيك، كنشي، معنايي، نمادين و فرهنگي محوريت يافته است. از همين رو، مقاله حاضر با روش توصيفي- تحليلي به مطالعه مورديِ هنر طراحي سنتي در فرش «بشريت» مي پردازد و عناصر بصري آن را از منظر روايت مندي، با طرح اين پرسش كه: رهيافت هاي معنازايانه نقوش در روايت فرش«بشريت» بر اساس رمزگان روايي بارت كدامند؟ مورد مطالعه قرار مي دهد. توجه بر روابط معناآفرين عناصر بصري حاكي از آن است كه نقوش اسليمي و ختايي با خاستگاه معناييِ ايران باستان و باورهاي اسلامي به بازنمايي داستان آفرينش از هبوط تا زايش و تداوم نسل بشريت پرداخته اند. در اين راستا، پيكر هاي مرد، زن و كودك در پيوند با يك‌ديگر از سويي و در ارتباط با نقوش حيواني از سويي ديگر بر مواردي هم‌چون كنش محافظت، كمال يافتگي و نمادپردازي هاي جنسيتي كه در مولفه هاي اصلي بشريت و تداوم نسل به اشتراك رسيده اند، اشاره دارند.