حماسه درون - مولوي، فردوسي و انسان معاصر

مدرنيته، در پي رنسانس و روشنگري در قرون هفدهم و هجدهم پديد آمد و بر زندگي انسان معاصر تأثير فراوان گذاشت. انسان امروز سعادت خود را بيرون از خويش جستوجو ميكند و به دنياي درون بيتوجه است. حماسة درون يا نفس با نگرش ديني و ساحت فلسفه مفاهيم خاص مييابد. از نظر فلسفي، نفس به جسم و از منظر جوهري مستقل و قائم‌به‌ذات است. نفس و درون يك چيز است، گاهي تعلق به بدن و گاهي جنبة جوهري آن منظور است. از منظر دين، نوري از انوار الهي كه تابشگاه آن خداوند و فرودگاه آن كالبد انساني است. نفس را ميتوان به روان و درون تعبير كرد كه با تمام پيچيدگيهايش انسان مدرن را بر سر دو راهي سنت و مدرنيته قرار داده و اين دوگانگي، سبب تشتت او گشته، صنعت هم به جاي دستگيري، دست‌اندازش شده است. اين پژوهش به روش توصيفي ـ تحليلي سعي در يافتن وجوه مشترك مربوط به درون و روان آدمي در منظومة حماسي شاه‌نامه فردوسي و منظومة عرفاني مثنوي مولانا دارد تا چگونگي تقابل انسان معاصر با سنت و پيشينة دور و دراز خود با دنياي مدرن را بيان كند. درون در متون حماسي عرفاني به دل، قلب، روح، روان و جان تعبير مي‌گردد. فردوسي از روان به جاي درون نام مي‌برد. به زعم مولوي انسان معاصر از طريق نبرد با نفس يا درون خود مي‌تواند حماسه‌اي بيافريند و با سفر از جهان ماده به عالم معنا راهي به روي خود بگشايد. حال آنكه فردوسي روان آدمي را وسيله خرد و خوش‌ حالي او مي‌داند.