بازخواني سير دگرديسي اسطوره اسب در گذر از حماسه به عرفان

اسب به عنوان توتم ايرانيان، اسطوره‌اي است كه در متون آييني - ادبي ادوار مختلف، حضوري چشمگير داشته، اسطوره‌اي پرتكرار محسوب مي‌شود. اسب به دليل بهره‌مندي از طبيعتي دوگانه، در اساطير و همچنين آموزه‌هاي عرفاني، هم‌ سمبل و نمادي از مضامين اهورايي و هم اهريمني است كه به دليل محبوبيت آن در ميان اقوام ايراني، بيشتر به عنوان اسطوره‌اي نيك و مينوي شناخته مي‌شود. اين مقاله با روش تحليل- محتوا در پي بررسي سير دگرديسي اسطورۀ اسب در گذر از عصر حماسي به دورۀ عرفاني است كه نتايج پژوهش نشان مي‌دهد اسب در متون حماسي و پهلواني، داراي نقش و جايگاه ويژه‌اي است كه نيمۀ‌پنهان و تكميل‌كنندۀ پهلوانان محسوب مي‌شود و ياريگر آنان در تمام مراحل زندگي است. پس از گذر از عصر حماسي، اسب همچنان در متون عرفاني، نمادي از مضامين عالي است؛ اما به دليل داشتن طبيعت سركش، به عنوان نمادي از نفس نيز به كار رفته است؛ اما همين نفس، چون اسبي تعليم‌پذير، قابليت رام شدن دارد كه مي‌توان با رياضت و تمرين، آن را مطيع و رام ساخت.