اثر تنش شوري و روش كاشت بر ويژگي‌هاي مورفولوژيكي و فيزيولوژيكي شيرين‌بيان در گلخانه

پژوهش گلداني حاضر با هدف بررسي پاسخ گياه شيرين بيان  (Glycyrrhiza glabra L)به روش‌هاي مختلف كاشت و سطوح مختلف شوري آب به‌صورت فاكتوريل بر پايه طرح كاملاً تصادفي، با سه تكرار در سال زراعي 99 - 1398 در مركز ملي تحقيقات شوري در استان يزد انجام شد. فاكتورهاي آزمايش شامل پنج سطح شوري آب (شوري 0/9 (شاهد)، 3، 6، 9 و 12 دسي‌زيمنس بر متر) به عنوان فاكتور اول و روش كاشت (نشاء و كاشت مستقيم بذر) به عنوان فاكتور دوم بودند. در اين پژوهش صفات مورفولوژيكي شامل ارتفاع بوته، تعداد شاخه جانبي، سطح برگ، وزن خشك كل، و صفات فيزيولوژيكي شامل ميزان كلروفيل كل و كاروتنوئيد و همچنين ميزان عناصر سديم و پتاسيم مورد بررسي قرار گرفت. نتايج نشان داد كه بيشترين ميزان ارتفاع گياه (62 سانتي متر)، تعداد شاخه جانبي (70 عدد در بوته)، سطح برگ (1032 سانتي متر مربع)، وزن خشك كل (2/68 گرم در بوته) در تيمار شوري شاهد و كاشت نشاء، كاروتنوئيد (5/5 ميلي گرم در گرم وزن تر) و كلروفيل كل در تيمار شاهد و كشت بذر (51/2 ميلي گرم در گرم وزن تر)، سديم در تيمار شوري 12 دسي‌زيمنس بر متر و كشت نشاء (15/2 ميلي گرم در كيلوگرم وزن خشك)، پتاسيم در تيمار شاهد و كشت بذر (14/8 ميلي گرم در كيلوگرم وزن خشك) مشاهده شد. نيز، با افزايش شوري تا 12 دسي‌زيمنس بر متر، ارتفاع در هر دو روش كاشت كاهش يافت. همچنين افزايش شوري تا 12 دسي‌زيمنس بر متر، منجر به كاهش 84% تعداد شاخه جانبي و 88/5% سطح برگ شد. پارامترهاي كلروفيل كل، كاروتنوئيد و پتاسيم نيز به طور معني داري كاهش نشان داد ولي ميزان يون سديم روند افزايشي داشت. كشت نشاء در بيشتر پارامترها به غير از صفات كلروفيل كل و سديم نتايج بهتري داشت. افزايش تنش شوري منجر به كاهش ارتفاع، تعداد شاخه جانبي، سطح برگ و همچنين ميزان كلروفيل كل و كاروتنوئيد گرديد. بطور كلي روش كاشت نشا از كارايي بالاتري نسبت به كشت مستقيم بذر برخوردار بوده و با توجه به نتايج اين تحقيق پيشنهاد مي گردد كه در شرايط با منابع آب شور و كمبود آب شيرين آبياري نشاء با آب شيرين انجام شود و بعد از انتقال نشاء، آبياري با آب شور صورت گيرد.