تأثير توأم دور آبياري و تركيب عناصر پرمصرف بر تغييرات اسانس و تركيبات شيميايي زنجبيل (Zingiber officinale R)

به منظور بررسي تغييرات اسانس و تركيبات شيميايي اسانس زنجبيل تحت تاثير دورهاي آبياري و تركيب عناصر پرمصرف NPK ، آزمايشي در قالب بلوك‌هاي كامل تصادفي به صورت اسپليت پلات با نه تيمار و در سه تكرار در منطقه پاكدشت در سال 1400 اجرا گرديد. تيمارها شامل دور آبياري در سه سطح: V1=4, V2=6, و V3=8روز به‌عنوان عامل اصلي و عناصر پرمصرف NPK در سه تركيب، F1= (N: 300, P: 100, K: 200), F2= (350, 150, 250), F3 :( 250, 50, 150) (kg.ha 1) كيلوگرم در هكتار به عنوان عامل فرعي بود. استخراج اسانس با استفاده از دستگاه كلونجر به روش تقطير با آب بود و تجزيه تركيبات اسانس توسط دستگاه كروماتوگراف گازي انجام گرفت و 34 تركيب شيميايي شناسايي شد، اجزاي اصلي اسانس برحسب درصد شامل (آلفا زينجيبرن=23/65)، (جرانيال=11/09)، (كامفن=9/58)، (بتا سسكويفلاندرن=8/43)، (بتا بيسابولن=3/75) و (آلفا كوركومن=2/6) بودند، كه اين شش تركيب در مجموع 59/1%  كل اسانس زنجبيل را شامل شدند و 28 تركيب ديگر فقط 40/9% كل اسانس را تشكيل ‌دادند. نتايج حاصل از تجزيه واريانس نشان داد كه اثر متقابل آبياري و كودهاي مورد مطالعه بر اسانس و تركيبات اصلي اسانس زنجبيل در سطح 1% معني‌دار بودند. بهترين تيمارها براي صفات اسانس و كامفن V1F3، جرانيال V3F2 ، آلفا زينجيبرن V1F2 و براي سه صفت آلفا كوركومن، بتا بيسابولن و بتا سسكويفلاندرن V3F3 بودند. با آبياري بهينه و تامين عناصر غذايي پرمصرف براي گياه، برخي از تركيبات موجود در اسانس زنجبيل افزايش يافت ولي براي برخي ديگر از تركيبات، اين افزايش در تنش آبي و كمبود عناصر  NPK به دست آمد.