بررسي مخاطرات توفان‌هاي ماسه‌اي و جابه‌جايي بارخان‌ها بر مسير ارتباطي نصرت‌آباد-فهرج

بارخان و ديگر اشكال ناهمواري ماسه‌اي به‌عنوان لندفرم‌هاي فعال در مناطق بياباني همواره تحث تأثير شرايط اقليمي حاكم قرار دارند و با جابه‌جايي، مخاطرات زيادي در مسيرهاي ارتباطي ايجاد مي‌كنند. مسير ارتباطي نصرت‌آباد- فهرج در استان‌هاي سيستان و بلوچستان و كرمان قرار دارد. با توجه به شرايط اقليمي خشك و بياباني، هدف اصلي تحقيق، بررسي مخاطرات توفان‌هاي ماسه‌اي و جابه‌جايي بارخان‌ها در اين مسير بوده است. ابتدا از تصاوير ماهواره‌اي سنتينل 2 (2023-2016) و روش‌هاي سنجش از دور، اطلاعاتي در زمينۀ پراكنش جغرافيايي و گوناگوني ژئومورفولوژيكي تپه‌ها در مقياس محلي به‌دست آمد. بدين منظور چهار محدوده از تپه‌هاي ماسه‌اي (بارخان، سيف، سيلك) در مسير ارتباطي مشخص و تغييرات مورفولوژيكي آنها بررسي شد. نتايج آناليز تصاوير نشان‌دهندۀ ميزان جابه‌جايي در دورۀ زماني هشت‌ساله در اين چهار محدوده به اين صورت است: بارخان در محدودۀ 1، حدود 98 تا 100 متر و با جهت جنوب و جنوب غرب به شمال و شمال شرق، ناهمواري‌هاي ماسه‌اي سيلك در محدودۀ 2، سالانه شاخه‌ها حدود 25 تا 30 متر از جنوب غرب به شمال شرق، تپه‌هاي سيف در محدودۀ 3 (شمال جاده)، در حدود 244 متر از غرب و جنوب غرب به سمت شرق و شمال شرق جابه‌جا شده است و به‌سمت مسير ارتباطي در حال پيشروي است. در محدودۀ 4 كه در قسمت جنوبي ريگ يلان قرار دارد، ميزان جابه‌جايي در كل دوره حدود 210 متر است، ولي با توجه به جهت جابه‌جايي كه به‌سمت شمال و شمال شرق است، براي مسير خطري ايجاد نمي‌كند. براي تأييد مطالب از داده‌هاي باد منطقه در سطح ده‌متري زمين و ايستگاه‌هاي سينوپتيك استفاده شد.