ارزيابي و پهنه‌بندي آسيب‌پذيري شهرستان خلخال در برابر مخاطرۀ محيطي زمين‌لرزه

زلزله يكي از مخاطرات طبيعي است كه خسارات جبران‌ناپذيري را به انسان و محيط تحميل مي‌كند. ارزيابي آسيب‌پذيري زلزله گام مهمي در برنامه‌ريزي، پيشگيري و كاهش خسارات ناشي از آن است. در شهرستان خلخال با توجه به وجود گسل‌هاي متعدد و نقاط لرزه‌خيز، احتمال وقوع زمين‌لرزه زياد است. ولي علي‌رغم اهميت موضوع تا كنون ارزيابي و پهنه‌بندي آسيب‌پذيري شهرستان خلخال در برابر زمين‌لرزه بررسي نشده است. پژوهش حاضر در پي ارزيابي آسيب‌پذيري اين شهرستان در برابر خطر زلزله است. بدين منظور با بررسي منابع و با توجه به شرايط محيطي شهرستان، ابتدا شاخص‌هاي مؤثر شناسايي شدند. سپس استانداردسازي لايه‌ها با استفاده از تابع عضويت فازي و وزن‌دهي معيارها با بهره‌گيري از روش كرتيك انجام گرفت. در نهايت با بهره‌گيري از روش تحليل چندمعيارۀ ماركوس، نقشۀ آسيب‌پذيري در پنج طبقه تهيه شد. نتايج نشان داد كه عوامل فاصله از گسل، كاربري اراضي و فاصله از كانون زلزله، به‌ترتيب با ضريب وزني 0.133، 0.120 و 0.113، بيشترين تأثيرگذاري را در رخداد زمين‌لرزه در منطقه دارند. همچنين 24.53 و 15.83 درصد از مساحت شهرستان داراي پتانسيل آسيب‌پذيري زياد و بسيار زياد است. براساس يافته‌هاي پژوهش، شهر كلور و هشتجين به‌همراه 28 روستاي شهرستان، داراي پتانسيل آسيب‌پذيري بسيار زيادند و شهر خلخال و 42 روستا از روستاهاي شهرستان نيز در پهنۀ آسيب‌پذيري زياد قرار دارند. از اين‌رو به‌منظور كاهش خطرهاي احتمالي بايد برنامه‌ريزي متناسب در پهنه‌هاي آسيب‌پذير صورت پذيرد. همچنين طبق نتايج دقت روش MARCOS در ارزيابي آسيب‌پذيري شهرستان خلخال در برابر زلزله با سطح زيرمنحني (0.86) عالي است.