امكان متافيزيكي كارآمدي دعا

برخي منكر اين رأي ‌اند كه خداوند دعا را مستجاب مي‌كند و به اين دليل دعا اقدامي كارآمد است، چرا كه دعاي مستجاب با برخي از صفات باري‌ تعالي مانند قدرت مطلق، علم مطلق، خير محض بودن و... سازگار نيست. محور مقاله حاضر بررسي مدعاي متافيزيكي امكان استجابت دعاست. به اين منظور، ابتدا دو استدلال عليه كارآمدي دعا با دو پيشفرض «خداوند خير محض است» و «خدا هميشه مي‌خواهد و مي‌تواند چيزي را كه خير است انجام دهد» ارائه و سپس نقد شده است. در نقد استدلال اول، از ديدگاه‌هاي موري استفاده شده و نشان داده مي‌شود خداوند گاهي ارائه خير خاصي را منوط به دعا مي‌كند تا خوبي‌هاي مهم‌تري را عطا كند كه بدون قيدوشرط تأمين نمي‌شدند. براي نقد استدلال دوم، بر مبناي آراي هاوارد-اشنايدر، نشان داده مي‌شود به واسطه دعا براي انجام دادن يك فعل و تغيير موقعيت اخلاقي آن فعل، انجام دادن آن فعل براي خداوند تبديل به بهترين كار مي‌شود. همچنين ايجاد وضعيت اموري از سوي خداوند در اجابت دعا گاهي مي‌تواند بهتر از موارد بديل باشد. در ادامه مقاله استدلال سومي عليه كارآمدي دعا با پيشفرض «خداوند هر آنچه را مصلحت است انجام مي‌دهد» طرح مي‌شود. براي پاسخ به اين اشكال بر مبناي تقسيم سه‌گانه مجلسي نشان داده شده كه مي‌توان حالتي را در نظر گرفت كه مصلحت در گرو دعا باشد و بدين ترتيب تعارض برطرف مي‌گردد. بخش پاياني مقاله بيانگر اين نكات است كه دعاي كارآمد و حقيقي به عنوان امري علّي فراتر از يك ارتباط زباني است، همچنين دعا وابسته به نوع و مراتب آن مي‌تواند طيفي از دلايل ضعيف تا قوي را براي خداوند فراهم آورد، و نهايتاً اين كه دعاي حقيقي، علاوه بر اين كه دليلي بر انجام دادن فعلي فراهم مي‌كند، بر ارزشمندي و مصلحت بودن آنچه خواسته شده نيز تأثير مي‌گذارد.