بازتاب «باورغلط » ژان پل سارتر در نمايشنامه اهريمن سپيد اثر جان وبستر

مفهوم «باورغلط» از بنيادي ترين مسائل فلسفۀ اگزيستانسياليسم است و اگرچه اولين بار توسط ژان ‌پل سارتر فيلسوف فرانسوي در قرن بيستم و در كتاب هستي و نيستي مطرح شد اما پديدۀ تازه‌اي نيست و ريشه در تمامي اعصار گذشتۀ تاريخ بشر دارد. «باورغلط» به عنوان مفهومي فلسفي و روانشناختي، مي‌تواند به راحتي به انكار وجود آزاد بشر، استيصال ودرماندگي و درآخر به پوچ‌گرايي بيانجامد. ويتوريا، دوك براچيانو و فلامينيو، شخصيت‌هاي اصلي نمايشنامۀ اهريمن سپيد اثرجان وبستر از‌جمله افرادي هستند كه در دام خودساختۀ «باورغلط» مي‌افتند و از انسان‌هايي طراز اول در جامعه، به وجودي درخود (في‌نفسه)، بي‌اراده و پوچ‌گرا تبديل مي‌شوند.‌ برهمين اساس اين نمايشنامه را مي‌توان جزو دستۀ «تئاتر پوچي» به شمار آورد كه به يكي از بنيادين‌ترين مسائل فلسفي بشر مي‌پردازد. مقالۀ حاضر برآن است كه از دريچۀ تئوري «باورغلط» اين شخصيت‌ها را مورد كندوكاو قرار دهد و تأثير اين باور را بر سير نزولي اعتقادي و شخصيتي آنها مورد بررسي قرار دهد؛ چراكه آنان به سبب انكار وجود خود، دروغگويي به خود و چنگ يازيدن آگاهانه به «باورغلط»، در توجيه جناياتشان، خود را درورطۀ پوچگرايي، سقوط و سرنگوني مي‌اندازند. در نهايت اين پژوهش اثبات مي كند كه تنها راه نجات بشر و البته اين شخصيت ها، طبق نظر سارتر، ايمان به آزادي و پذيرفتن مسئوليت اعمال خود و طبق نظر كي يركگارد، استعلا و ايمان است.