پهنه‏بندي فقر در مناطق روستايي ايران با تأكيد بر فقر غذايي

كاهش فقر و نابرابري از مهم‏ترين اهداف برنامه‏ريزان در جوامع مختلف جهان است به‏طوري‏كه نخستين هدف از اهداف توسعه هزاره، ريشه‏كني فقر شديد و گرسنگي است. با توجه به ضرورت و اهميت بررسي فقر به ويژه فقر غذايي در استان‏هاي مختلف كشور از ديدگاه برنامه‏ريزي، اين تحقيق با هدف پهنه‏بندي روند خط فقر و درصد فقر غذايي خانوارهاي روستايي ايران طي سال‌هاي 1376 تا 1392 انجام شد. بر اين اساس از داده‌هاي خام هزينه-درآمد خانوار مركز آمار ايران استفاده شد. در اين تحقيق مبناي سنجش ميزان فقر، خط فقر مطلق بوده است كه بر اساس نياز به كالري برآورد شده است. به منظور پهنه‌بندي از تحليل خوشه‌اي با استفاده از نرم افزار spss بهره گرفته شده است. يافته‌هاي مربوط به روند كمينه و بيشينه خط فقر نشان داد كمينه خط فقر يك روند نسبتاً ثابتي را طي كرده است در حالي كه بيشينه خط فقر تا حدودي نوسان داشته است به‏طوري‏كه سال‌هاي 1382، 1391 و 1392 بيشترين مقدار را داشته است. به‌طور كلي بر اساس نتايج ميانگين درصد فقر كل سال‌هاي 1376 تا 1392 استان خراسان جنوبي كمترين و استان تهران بيشترين درصد فقر غذايي را داشته‌اند. افزون بر اين، ميانگين درصد فقر غذايي خانوارهاي روستايي طي سال‌هاي 1376-1392 بين حدود 10 تا 70 درصد بوده است. در نهايت، نتايج تحليل خوشه‌اي به منظور پهنه‏بندي استان‏هاي مشابه از نظر ميانگين درصد فقر غذايي نشان داد سه استان اصفهان، مازندران و تهران بيشترين درصد فقر غذايي، هفت استان آذربايجان شرقي، هرمزگان، كهگيلويه و بويراحمد، فارس، گيلان و البرز و يزد درصد فقر نسبتاً بالا، 19 استان از نظر درصد فقر غذايي در حد متوسط و دو استان خراسان شمالي و خراسان جنوبي كمترين درصد فقر غذايي را داشته‏اند. بنابراين لازم است در برنامه‏ريزي براي كاهش فقر و ناامني غذايي، جهت‏گيري‌هاي منطقه‌اي و جغرافيايي مد نظر قرار گرفته به‏طوري‏كه مناطق روستايي استان‏هاي با درصد فقر غذايي بالا مورد توجه بيشتري واقع شوند.