ارائه مدل تصميم‌يار جهت بررسي پيشران‌هاي مؤثر بر توليد بسنده محصولات كشاورزي (مورد مطالعه :جنوب استان سيستان و بلوچستان)

عدم درك جامع تعاملات ميان سازه‌هاي اجتماعي، اقتصادي، محيطي منجر به چالش‌هاي فراوان در عرصه توليد محصولات مي‌شود. چالش‌هايي كه موجب نوسان قيمت محصولات زراعي در طول يك دوره مشخص، كاهش ناگهاني سطح زير كشت محصولات و افول سطح معيشتي كشاورزان در دراز مدت شده است. اين پژوهش براي رفع چالش ذكر شده، مدلي پويا در خصوص كمك به تصميمات ذينفعان بخش كشاورزي در فرآيند برنامه‌ريزي زراعي ارائه مي‌نمايد. مدل ذكر شده در اين پژوهش كه از آن به عنوان «مدل تصميم‌يار» ياد مي‌شود، به دنبال درك پيچيدگي فضاي برنامه‌ريزي زراعي در منطقه جنوب سيستان و بلوچستان است. اين مدل شامل مجموعه‌اي از عوامل وابسته و پيشران در برنامه زراعي منطقه مي‌باشد كه به دنبال درك بازخورد‌هاي تصميمات ذينفعان بخش كشاورزي و مدل‌سازي و در نهايت شبيه‎سازي رفتار آن‌ها بدست آمده است. براي بررسي بازخورد تصميمات در يك مدل تصميم‌يار از چارچوب DPSIR و سپس نرم‌افزار VENSIM استفاده شده‌ است. به طوري كه در ابتدا به كمك چارچوب DPSIR پيشران‌هاي مؤثر بر برنامه زراعي منطقه دسته‌بندي و سپس به كمك نرم‌افزار VENSIM مدل‌سازي و سناريوهاي مختلف توليد شبيه‌سازي شده است. نتايج اين پژوهش نشان داد، سياست‌گذاران مي‌توانند با تمركز بر مؤلفه‌هاي ايجاد كننده فشار (مستخرج از چارچوب DPSIR) كه عمدتاً از نوع مولفه‌هاي معيشتي هستند، شرايط ايجاد توليد بسنده در منطقه مورد مطالعه را فراهم نمايند. به عبارت ديگر، مي‌توان از طريق كنترل عوامل كليدي همچون كاهش آسيب‌پذيري معيشت كشاورز در برابر نوسان قيمت به بهبود و تداوم توليد محصولات (پياز و گوجه‌فرنگي) در منطقه كمك نمود. از ديگر نتايج اين پژوهش مي توان به ايجاد يك مدل تصميم يار در جهت برنامه ريزي زراعي استان سيستان و بلوچستان به منظور افزايش تعامل، همفكري و مشاركت گروهي تصميم سازان اشاره نمود.