فراتركيب مؤلفه‌هاي سرمايه اجتماعي و ارزيابي جايگاه آن در اسناد بالادستي و كتب مطالعات اجتماعي دوره ابتدايي

پژوهش حاضر با هدف شناسايي مؤلفه‌هاي سرمايه اجتماعي از معتبر داخلي و خارجي و ارزيابي جايگاه آن در اسناد بالادستي و كتب مطالعات اجتماعي دوره ابتدايي صورت گرفته است. نمونه‌هاي مورد مطالعه شامل سه دسته منابع خارجي و داخلي مرتبط با سرمايه اجتماعي، اسناد بالادستي(سند تحول بنيادين آموزش‌وپرورش، سند برنامه درسي ملي و اهداف مصوب دوره ابتدايي تحصيلي) و متن كتب درسي مطالعات اجتماعي پايه‌هاي سوم تا ششم ابتدايي بود. روش پژوهش مورد استفاده فراتركيب بوده كه در خلال آن براي ارزيابي اسناد بالادستي و كتب مطالعات اجتماعي دوره ابتدايي از تحليل محتواي كمي استفاده شده است. يافته‌هاي ناشي از فراتركيب بيانگر آن بود كه سرمايه اجتماعي را مي‌توان در قالب 10 كلان مؤلفه ارزيابي و گزينش منابع اطلاعاتي، ارتباط اجتماعي، اعتماد اجتماعي، مشاركت اجتماعي، انسجام اجتماعي، مسئوليت‌پذيري اجتماعي، عدالت اجتماعي، پذيرش تنوع فرهنگي، زباني و مذهبي، حمايت اجتماعي، هنجارهاي اجتماعي و 49 زير مؤلفه دسته‌بندي كرد. تحليل محتواي اسناد بالادستي نيز نشان داد چارچوب مفهومي مذكور در سند تحول و برنامه درسي ملي تا حد مطلوبي مورد توجه قرار گرفته لكن اهداف مصوب دوره ابتدايي نتوانسته در راستاي آن‌ها حركت كند و دچار غفلت‌هايي شده كه در كتب درسي مطالعات اجتماعي تجلي يافته است. اصلي‌ترين غفلت‌ها در مؤلفه‌هاي ارزيابي و گزينش منابع اطلاعاتي(استفاده از رسانه‌ها، اطلاع از محيط پيرامون، سعي در كشف واقعي بودن اطلاعات) و انسجام اجتماعي(همبستگي با ديگران بر سر منافع كشور و تعهد به اجتماع) بوده است.