استعاره و آميختگي مفهومي در تحليل انتقادي گفتمان كارتون‌هاي سياسي ايران

كارتون يكي از ابزارهاي رسانه‌اي است كه در بسياري از روزنامه‌ها، مجلات، پايگاه‌هاي خبري اينترنتي و حتي شبكه‌هاي مجازي در حوزه‌ها و زمينه‌هاي مختلف منتشر مي‌شود و نقش مهمي در بيان و انتقال مفاهيم گوناگون سياسي، اجتماعي، اقتصادي، فرهنگي و غيره دارد. در كارتون‌ها از استعاره و آميختگي مفهومي به‌عنوان فرآيندهاي شناختي و ابزارهاي ارتباطي-گفتماني، استفادۀ وسيعي صورت مي‌گيرد. اين استعاره‌ها اغلب از نوع تصويري يا تصويري-زباني هستند. در اين پژوهش در چارچوبي تلفيقي از نظريۀ استعارۀ مفهومي (ليكاف و جانسون، 1980)، نظريۀ استعاره‌هاي چندوجهي (فورسويل، 1994، 1996، 2009) و نظريۀ آميختگي مفهومي (فوكونيه و ترنر، 2002) به تحليل انتقادي نمونه‌اي از كارتون‌هاي سياسي منتشرشده در پايگاه خبري فارس پرداخته مي‌شود. هدف از اين تحليل آن است كه نقش و اهميت استعاره و آميختگي مفهومي در تحليل انتقادي گفتمان كارتون‌هاي سياسي ارزيابي گردد تا مشخص شود چگونه جنبه‌هاي شناختي، ارتباطي و گفتماني استعاره‌ها در اين نوع كارتون‌ها با هم در تعامل قرار مي‌گيرند. نتايج پژوهش حاكي از آن است كه تجلي استعارۀ «برجام بيمار است» كه برگرفته از سخنراني حسن روحاني است، موجب شكل‌گيري تناظرهاي مفهومي متعددي بين دو فضاي مفهومي «عمل جراحي» و «توافق برجام» در كارتون مي‌شود و كاركرد استدلالي اين استعاره به‌خوبي تصميم ايران براي كاهش تعهدات برجامي را موجه مي‌سازد.