بررسي يك زبان رمزي: قوش ديلي يا اَه‌يِرّي ديل در طايفۀ سارويي از ايل قشقايي

در برخي از طوايف ايل قشقايي، به‏جز زبان تركي، زباني منحصر به طايفه نيز به صورت قراردادي وجود دارد. اين زبان را قشقايي‌ها «قوش ديلي» -زبان پرندگان- يا «اَه‌يِرّي ديل» -زباني كه ديگران قادر به فهم آن نباشند- مي‌نامند. نوشتار حاضر، ضمن معرّفي زبان رمزي طايفۀ سارويي از ايل قشقايي، به فرايندهاي واژه‏سازي و برخي ويژگي‏هاي اجتماعي و كاربردي اين زبان مي‏پردازد. جمع‌آوري مواد زباني به روش ميداني و با مصاحبه بر اساس پرسش‌نامۀ طرح ملي اطلس زباني ايران پرمون (۱۳۸۵) صورت گرفت. برخي از واژه‌ها نيز در روند انجام مصاحبه افزوده‌شدند. سپس، داده‌ها با توجّه به فرآيندهاي واژه‌سازي و ويژگي‌هاي زبان مخفي كالوه (۱۳۸۸)، تحليل شد. نتايج تحليل تا حدود زيادي با ويژگي‏هاي مطرح‏شده توسط كالوه (1388) تطابق دارد. وجه تمايز اَه‌يِرّي ديل از تركي قشقايي واژه‌هاي آن است. فرايندهاي واژه‌سازي در اين زبان شامل ابداع، قرض‌گيري و تركيب است. نحوۀ قرارگيري عناصر جمله و همچنين وندها، حروف اضافه و اعداد مطابق با تركي قشقايي است، اما افعال در اين زبان از تركيبي از واژه‌اي قراردادي و فعل همكرد يا معين ساخته مي‌شود.