بازنمايي مكان در سفرنامه هاي دورۀ قاجار:مطالعۀ موردي پاريس از دور نمايان شد؛ رويكردي نشانه-معناشناختي به تحليل گفتمان تاريخي-اجتماعي

نقش مكان به شيوه‌اي ضمني‌ يا صريح‌ در شكل‌گيري گفتمان و توليد معناغير قابل انكاراست. عينيت‌ وانتزاع دو ويژگي بارز مكان است كه هر يك بنابر بافت كاربردي شان در گفتمان‌هاي گوناگون جاي خود را به يكديگر مي دهند.مكان‌هاي انتزاعي ويژگي تخيلي واستعلايي دارند.مساله اين است كه چگونه گفتمان‌ها مي‌توانند جايگاه چالش مكاني‌ودر‌نتيجه عبورازوضعيت كنشي به وضعيت استعلايي و تخيلي منجر شوند؟ گريزوگسست از فضاو مكان عيني، وجه پديداري حضورودريافت حسي ادراكي از مكان مي‌توانند راه را براي استعلاي مكاني هموار كنند.مكان درگفتمان،داراي كاركردهاي مختلف‌روايي،كنشي،تخيلي،استعاري‌واستعلايي است.هر‌چه جنبۀعيني‌و فيزيكي مكان تقويت شود،بُعد شناختي آن نيز اوج مي‌گيردوبالعكس،هر‌چه‌ازوجه‌عيني‌مكان كاسته و وجه استعاري آن تقويت شودمكان‌از مكان‌بودگي خود فاصله مي‌گيردوبه‌سوي فضا‌شدگي سوق داده مي‌شود.درپژوهش حاضر با استفاده از روش تحقيق توصيفي تحليلي‌وتكيه براثر پاريس از دور نمايان شد به‌ عنوان پيكرۀ پژوهش كه مجموعه‌اي است از شرح‌ سفرهاي مسافران دورۀ قاجاردر پي‌ پاسخ به‌اين پرسش هستيم‌كه چگونه با نفي جنبه‌ كنشي مكان به مكاني آرمان‌گرا كه فرامكان است‌ دست مي‌يابيم؟ هدف‌اصلي پژوهش حاضر، ضمن خوانش پديداري اين روايت ها،پاسخ به اين پرسش است كه چگونه گفته‌پرداز با اتكا به تجربۀ حسي ادراكي ناشي از هم‌حضوري سوژه و دنياي اطراف راه را براي فضا‌شدگي مكان –شهر(پاريس)گشوده و آن را تا مكاني استعلايي پيش مي‌بردودريافتي تازه‌از«جاي ديگر» وهستي به‌دست مي‌دهد.