شناسايي و رتبه‌بندي مؤلفه‌هاي بازدارنده مشاركت بهره‌برداران در طرح‌هاي مرتع‌داري با تأكيد بر آموزش از ديدگاه كارشناسان (مطالعه موردي: استان لرستان)

مقدمه: مراتع كشور يكي از منابع اساسي توليد محسوب مي‌گردد و بخش مهمي از علوفه مورد نياز دام را تأمين مي‌كند. در بخش زاگرس، اين منابع بسيار حائز اهميت مي‌باشد. همچنين به دليل تخريب بالا در استان لرستان، طرح‌هاي مرتع‌داري از اهميت بالايي در اين استان برخوردار هستند. لذا با توجه به اهميت حفاظت از منابع طبيعي تدوين راهبردهاي حفاظت و بهره‌برداري از اين منابع و شناسايي مؤلفه‌هاي بازدارنده مشاركت به‌عنوان ضرورتي بنيادي بيش از پيش احساس مي‌شود. مشاركت مردم در هر پروژه‌اي ضامن اجرا و پايداري آن پروژه است. اين مسأله در حفاظت از منابع طبيعي از اهميت بيشتري برخوردار مي‌باشد، زيرا مسائل مربوط به محيط‌زيست و منابع طبيعي با زندگي جوامع آميخته است و توفيق هر نوع برنامه‌اي نيازمند مشاركت اين جوامع خواهد بود.مواد و روش‌ها: مشكل اساسي كه برنامه‌ريزان اداره كل منابع طبيعي و آبخيزداري استان لرستان با آن روبرو هستند، عدم مشاركت مرتع‌داران با توجه به نقش مؤثر آن‌ها در حفظ و احياي مراتع، در اجراي طرح‌هاي مرتع‌داري مي‌باشد كه اين‌گونه برنامه‌ها را با عدم موفقيت روبرو ساخته است. لذا هدف اصلي از اين پژوهش بررسي علل عدم مشاركت بهره‌برداران با تأكيد بر آموزش از ديدگاه كارشناسان در اين استان مي‌باشد. جمع‌آوري داده‌ها و اطلاعات در اين پژوهش از طريق 20 پرسشنامه از كارشناسان كل استان لرستان) انجام شد و به‌منظور تحليل داده‌هاي اين مطالعه، از نرم‌افزارهاي Spss21 و Expert Choice11 استفاده شد.نتايج: نتايج نشان داد كه موانع ساختاري، مديريتي، اقتصادي سه عامل بازدارنده مهم در عدم مشاركت مي‌باشد. جمع‌بندي نتايج اين تحقيق نشان مي‌دهد كه به‌منظور بهبود شرايط مراتع با رويكرد مشاركت بيشتر بهره‌برداران براي منطقه‌ي مورد مطالعه و مناطق مشابه از توانمندي‌ها و نقطه نظرات بهره‌برداران و كارشناسان استفاده شود. نظر به جايگاهي كه روستا و روستانشين‌ها در پويايي اقتصاد كشور، از قبيل كمك به رشد اقتصادي، كنترل نرخ تورم، افزايش نرخ اشتغال و فعاليت دارند، مي‌توانند بستر مناسبي براي توليدات كشاورزي، دامي، صنعتي و خدماتي، حفظ محيط‌زيست و امنيت، هنجارهاي فرهنگي و اجتماعي، حراست و نگهباني مرزها را فراهم نمايند. بنابراين ترسيم نقشه راهي كه نقش روستاها را در نظام برنامه‌ريزي كشور تعيين نمايد از اهميت ويژه‌اي برخوردار است. در اين ميان آموزش نيز همواره به‌عنوان راهي مطمئن در جهت بهبود كيفيت عملكرد و حل مشكلات مديريت مدنظر قرار مي‌گيرد و فقدان آن نيز يكي از مسائل اساسي را تشكيل مي‌دهد. آموزش يك وظيفه اساسي جهت مديريت بهتر و يك فرايند مداوم و هميشگي است. نتايج نيز نشان داد كه عدم آموزش از مؤلفه‌هاي مهم بازدارنده در مشاركت بهره‌برداران مي‌باشد. لذا مي‌توان با اجراي برنامه‌هاي آموزشي، برگزاري گردهمايي‌ها و نمايشگاه‌ها اين مشاركت را افزايش داد و سبب بهبود مراتع شد.بحث: جمع‌بندي نتايج اين تحقيق نشان مي‌دهد كه به‌منظور بهبود شرايط مراتع با رويكرد مشاركت بيشتر بهره‌برداران براي منطقه‌ي مورد مطالعه و مناطق مشابه از توانمندي‌ها و نقطه نظرات بهره‌برداران و كارشناسان استفاده شود تا براساس نيازها، اولويت‌ها و خواسته‌هاي آن‌ها زمينه‌ي تهيه، برنامه‌ريزي و اجراي طرح‌هاي مرتع‌داري فراهم شود و در آينده بتوان شاهد بهبود مديريت مراتع و همچنين حفاظت، اصلاح و احياي مراتع همراه با افزايش توليدات دامي با كمترين مشكلات در سطح هر سامان عرفي به‌عنوان واحدهاي اقتصادي- اجتماعي بود.