ارزيابي تنوع ژنتيكي در هيبريدهاي چغندرقند (Sugar beet L.) از نظر عملكرد، صفات كيفي و جوانه‌زني

در برنامه‌هاي اصلاحي با اهداف بهبود محصول و افزايش بهره‌وري، شناخت تنوع ژنتيكي مرتبط با صفات مهم زراعي و نيز تعيين ارتباط ميان آن‌ها حائز اهميت ويژه‌اي است. در اين رابطه 155 هيبريد چغندرقند در قالب طرح آكمنت با پنج شاهد سينا، نووودورا، مودكس، لوريكت و پيرولا طي سال 1399 در ايستگاه تحقيقات كشاورزي خوي كشت شدند. نتايج تجزيه واريانس صفات حاكي از وجود تنوع ژنتيكي قابل توجهي ميان هيبريدها از نظر صفات يكنواختي جوانه‌زني، عملكرد ريشه، درصد قند ناخالص و عملكرد قند ناخالص بود. چهار صفت يكنواختي جوانه‌زني، عملكرد ريشه، عملكرد قند ناخالص و درصد قند ناخالص توارث بالايي نشان دادند. در بين صفات عملكرد قند و عملكرد ريشه همبستگي مثبت و بسيار معني‌داري در سطح احتمال 0.1 درصد داشتند. نتايج تجزيه رگرسيون گام ‌به ‌گام مؤيد آن بود كه سه صفت عملكرد ريشه، درصد قند ناخالص و يكنواختي جوانه‌زني بيش از 99 درصد تغييرات عملكرد قند ناخالص را سبب مي‌شوند. نتايج تجزيه عليت، نتايج تجزيه همبستگي و رگرسيون گام به گام را تأييد كرد و نشان داد كه بيش‌ترين اثر مستقيم و مثبت مربوط به عملكرد ريشه مي‌باشد. بر اساس تجزيه خوشه‌اي، هيبريدهاي آزمايشي در چهار گروه متمايز طبقه‌بندي شدند؛ به‌طوري كه در گروه اول هيبريدهايي قرار گرفتند كه يكنواختي بالايي در جوانه‌زني و عملكرد مناسبي از نظر ريشه و قند داشتند. نظر به تنوعي كه ميان صفات و هيبريدهاي آزمايشي وجود داشت، لذا مي‌توان هيبريدهاي با صفات مطلوب بر اساس اهداف اصلاحي را گزينش و در برنامه‌هاي به‌نژادي آتي در راستاي نيل به اهداف به كار برد.