عوامل تعيين‌كننده همكاري علمي بين‌المللي: مروري نظام‌مند بر شواهد تجربي

هدف: اين مطالعه به‎ دنبال شناسايي پركاربردترين شاخص‌هايي كه تاكنون براي سنجش عوامل مؤثر بر همكاري علمي بين كشورها مطرح‌شده و تعيين مهم‎ترين شاخص‌‎ها از حيث تأثيرگذاري بر همكاري علمي بين‎‌‌المللي است.روش پژوهش: به دليل انباشت پژوهش‌‎هاي تجربي در زمينه عوامل تعيين‎‌كننده همكاري علمي بين‎‌‌‌‌المللي كه مشتمل ‎بر انبوهي از متغيرهاي پيش‎بين و گاه توأم با نتايج متناقض هستند از روش مرور نظام‎‌‌مند مبتني ‎بر شواهد تجربي استفاده شد. مطابق با پروتكل پريزما، 20 مطالعه جهت مرور يافته‌‎ها انتخاب شد. براي دستيابي ‎به هدف اول، فراواني كاربرد شاخص‌ها در مطالعات گوناگون بررسي شد و براي دستيابي ‎به هدف دوم، شاخص‌ها داراي اثر غالب بر مبناي تكنيك شمارش آراء شناسايي شدند.   يافته‌ها: مرور شواهد تجربي حاكي از آن است كه فاصله جغرافيايي (در بعد فيزيكي)، عضويت در سازمان‌هاي بين‎ دولتي (در بعد سياسي)، اندازه اقتصادي، توسعه اقتصادي و حجم روابط تجاري (در بعد اقتصادي)، مشابهت اجتماعي (در بعد اجتماعي)، زبان رسمي مشترك و روابط استعماري (در بعد فرهنگي)، تعداد مقالات، فاصله تخصصي و تبادل دانشجوي بين‎‌‌الملل (در بعد علمي و فناورانه) مهم‎ترين تعيين‌كننده‌هاي همكاري علمي بين‌المللي محسوب مي‎‌شوند. شاخص‌هاي فوق (به ‎استثناي حجم روابط تجاري، روابط استعماري، فاصله تخصصي و تبادل دانشجوي بين‌‎الملل) پركاربردترين شاخص‌ها در ابعاد مذكور نيز هستند.نتيجه‎‌گيري: بنابر مطالعات مرور شده، عوامل شناسايي‎ شده تأثير انكارناپذيري بر همكاري علمي كشورها دارند. در نتيجه، نبايد در طراحي سيستم‎‌هاي پژوهشي ملّي مورد غفلت قرار گيرند. علاوه ‎بر اين، پژوهش حاضر با برشمردن خلاءهاي پژوهشي موجود در اين زمينه اظهار مي‎‌دارد كه دستيابي ‎به درك جامع‌‎تري از اين عوامل، مستلزم مطالعات ميان‎‌رشته‎‌اي توسط محققان حوزه‌هاي علم اطلاعات و دانش‌‎شناسي، جامعه‎‌شناسي و علوم سياسي است.