مدل‌سازي تأثير فرهنگ بر ايفاي نقش كتابخانه‌هاي عمومي به مثابه مراكز اجتماعي: يك مطالعه‌ داده‌بنياد

روش‌شناسي: اين پژوهش به ‌لحاظ هدف، كاربردي؛ به ‌لحاظ نحوه گردآوري داده‌ها، پيمايشي؛ و به‌ لحاظ ماهيت داده‌ها نيز يك تحقيق آميخته از نوع اكتشافي است كه با رويكرد نظام‌مند نظريه‌پردازي داده‌بنياد انجام شد. در بخش كيفي، ابتدا با انجام 33 مصاحبه و 2 گروه كانوني، عوامل مؤثر شناسايي شدند. تأييد روايي اين عوامل با استفاده از شاخص نسبت روايي محتوايي (CVR) و پايايي آن‌ها از طريق آزمون ضريب كاپاي فليس به تأييد رسيد. در بخش كمي، پايايي ابزار با استفاده از پرسشنامه‌اي متشكل از 16 گويه و با ضريب آلفاي كرونباخ به ميزان 0.91 تأييد شد. در نهايت، عوامل با روش آنتروپي شانون رتبه‌بندي شدند.يافته‌ها: سه سازه فرهنگي شامل گفتمان محلي، عرصه‌ مفاهمه و اشاعه‌ فرهنگي، در ايفاي نقش كتابخانه‌هاي عمومي به مثابه مراكز اجتماعي اثرگذارند. در اين بين، عرصه مفاهمه مهمترين عامل محسوب مي‌شود و اشاعه فرهنگي نيز كمترين تأثير را در اين زمينه دارد. تمامي عوامل داراي روايي محتوايي بيشتر از 0.33 و ضريب كاپاي بالاتر از 0.7 بودند، پس همه آن‌ها از روايي و پايايي لازم برخوردار هستند. در نهايت، مدل مفهومي پژوهش نيز در شش بخش طراحي و ترسيم شد.نتيجه‌گيري: نظريه حوزه عمومي يورگن هابرماس از جمله نظريات جامعه‌شناسي است كه با توجه به موازين موجود در آن، به اهداف و رسالت كتابخانه‌هاي عمومي نزديك است. كتابخانه‌هاي عمومي براي ايفاي نقش خود به مثابه مركزي اجتماعي، لازم است تا گفتمان بومي جامعه را ترويج دهند، عرصه‌اي امن براي بحث و مفاهمه‌ آزادانه‌ اقشار مختلف اجتماع باشند و از رخدادهاي فرهنگي بومي مطلع باشند. همچنين به عنوان مركزي گفتگو محور از سوي جامعه شناخته شود و به اشاعه فرهنگي در جوامع محلي بپردازند.