سنجش وضعيت اجتماع‌پذيري فضاهاي عمومي شهري با تأكيد بر عامل محصوريت(مورد پژوهي: ميدان مركزي شهر بم)

مقدمه:بااهميت يافتن مباحث توسعه انساني واجتماعي،انتقادات زيادي ازسوي صاحب‌نظران طراحي شهري ومعماري درموردشهرسازي و معماري مدرن وكيفيت كالبدي-فضايي آن مطرح شد؛يكي ازخصوصيات مطرح كالبدي-فضايي،محصوريت است كه مطالعه‌ي حاضررابطه ي آنرا درسه زير شاخه كالبدي-فضايي، فعاليتي-عملكردي و ادراكي-معنايي با افزايش فعاليت اجتماعي و در نتيجه افزايش تعاملات اجتماعي، در ميدان مركزي شهربم، بررسي كرده است.روش تحقيق: روش تحقيق پيمايشي و مبتني بر رويكرد توصيفي- تحليلي است. در مرحله پيمايش، از پرسشنامه محقق‌ساخت و مشاهده ميداني استفاده شد، جامعه و نمونه آماري تحقيق 30 نفر ازمتخصصان و كارشناسان محلي شهر بم بودند كه نسبت به وضعيت ميدان شناخت و آگاهي داشتند و به شيوهي نمونه گيري زنجيره‌اي انتخاب شدند، در مرحله‌ي تجزيه و تحليل داده‌ها از روش آزمون تي و روش تحليلي سوات استفاده شد.نتايج و بحث: نتايج نشان داد كه منظرفضاي عمومي ميدان مركزي بم بي‌نظم،آشفته ونابسامان است ودر مجموع اين موضوع،ناشي ازهمنشيني ناهمگون ونامتجانس كالبد (فرم،شكل ونما)،فعّاليت وفضا (اتفاقات درون شهر) است و به طور خاص ناشي ازعدم هماهنگي وتناسب درتركيب عناصر (اجزاءواركان) بناهايي است كه دركناريكديگرقرارگرفته‌اند و به نماي شهري شكل داده‌اند. در محدوده مورد مطالعه، فراموشي عامل محصوريت شامل جداره ونماي ساختمان‌ها كه عضوي ازمنظربصري شهرتلقّي مي‌شوند، ازدلايل اجتماع گريزي شناخته شد.نتيجه گيري: نقاط قوت و ضعف شاخصه‌هاي محصوريت و فرصت‌ها و تهديدهايي كه در اين فضا وجود دارند، مي‌توانند زمينه ساز حضور يا عدم حضور شهروندان شوند و امكان وقوع تعاملات اجتماعي را ايجاد نمايند. نتيجه اينكه اجتماع‌پذيري و شكل‌گيري زندگي جمعي در فضاهاي عمومي شهري معلول سه مكانيسم كالبدي-فضايي، فعاليتي-عملكردي و ادراكي-معنايي بوده و در واقع شكل‌گيري حيات جمعي در ميدان مركزي شهر بم و فضاهاي عمومي شهري نتيجه‌ي طيفي از فرآيندهاي كالبدي، فضايي، فعاليتي و معنايي است كه در قالب عوامل محصوريت قرار مي‌گيرند.