رابطه شاخص‌هاي خشكسالي با انتشار گازهاي گلخانه‌اي بخش كشاورزي ايران

ارزيابي رابطه بين رخدادهاي خشكسالي و انتشار گازهاي گلخانه‌اي حاصل از فعاليت‌هاي كشاورزي به‌دليل تاثيرات گسترده‌اي كه در محيط زيست و اقتصاد دارند، از اهميت ويژه‌اي برخوردارند. هدف از اين مطالعه بررسي رابطه بين انتشار گازهاي گلخانه‌اي حاصل از توليد 18 گياه زراعي اصلي در قالب پنج دسته غالب شامل؛ غلات (گندم، جو، برنج و ذرت)، بقولات (يونجه، لوبيا، نخود و عدس)، دانه‌هاي روغني (سويا، آفتابگردان، كلزا، گلرنگ، كرچك، كنجد و بادام‌زميني)، غده‌اي (سيب‌زميني و چغندرقند) و اليافي (پنبه) با شاخص‌هاي خشكسالي شامل؛ شاخص بارش استاندارد شده (SPI)، شاخص بارش تبخير و تعرق استاندارد شده (SPEI)، شاخص رطوبت خاك استاندارد شده در دو لايه بالايي خاك، شاخص خشكسالي استاندارد دومتغيره شامل؛ MSDI1 بر اساس بارش و تبخيروتعرق پتانسيل، MSDI2 بر اساس بارش و رطوبت خاك در لايه اول خاك و MSDI3 بر اساس بارش و رطوبت خاك در لايه دوم خاك در اقليم‌هاي مختلف ايران (مرطوب ساحلي، كوهستاني، نيمه كوهستاني، نيمه بياباني، بياباني و بيابان ساحلي) طي سال‌هاي 2020 1980بود. نتايج نشان داد كه متغير اقليمي بارش ارتباط معني‌داري با افزايش انتشار گازهاي گلخانه‌اي در اقليم‌هاي مختلف ايران ندارد. در صورتي كه مقادير تبخيروتعرق پتانسيل در طي سال‌هاي مورد بررسي در اين مطالعه روند معني‌داري را نشان داد. هم‌چنين بيشترين انتشار گازهاي گلخانه‌اي در سال 2019 معادل 443 ميليون تن گزارش شد، كه بيشترين انتشار گازهاي گلخانه‌اي به‌ترتيب مربوط به انرژي برق (47.1 %) و كود نيتروژن (25.75 %) بود. هم‌چنين ارزيابي اثربخشي شاخص‌هاي خشكسالي براي پايش تأثير اقليم بر انتشار گازهاي گلخانه‌اي، نمايش بهتر شاخص‌هاي SPI، SPEI و MSDI1 را نشان داد. توانايي محاسبه اين شاخص‌ها در مقياس‌هاي زماني مختلف باعث مي‌شود كه اثرات خشكسالي با دقت بيشتري تعريف شود. اين شاخص‌ها داده‌هاي اقليمي كمتري نياز داشتند، كه اين موضوع در هنگام انجام تحليل‌ها بر اساس عدم دسترسي به داده‌هاي اقليمي مورد توجه قرار مي‌گيرد.