سنجش و پيش‌بيني پتانسيل وقوع سيلاب تحت شرايط تغيير اقليم (مطالعه موردي: حوضه آبخيز گرگانرود)

مديريت سيلاب رويكرد جامعي ا‌ست كه شامل شاخص هاي متعدد ارزيابي در حوضه آبخيز رودخانه ‏‏ها و يك روش مؤثر و پايدار ولي پيچيده مي‌باشد. ارزيابي خطر سيلاب به ‏‏منظور بررسي ميزان آسيب‌پذيري و مواجهه با خطر، اطلاعات ارزشمندي را براي مديريت سيلاب فراهم مي‌كند. روش پژوهش حاضر، با توجه به ماهيت مسأله و موضوع مورد بررسي، از نوع توصيفي - تحليلي است و از نوع مطالعات كاربردي با تأكيد بر روش‌هاي كمي است، در تحقيق حاضر تغييرات منطقه اي سيلاب در حوضه‌ آبخيز گرگانرود با كارگيري اطلاعات ايستگاه‌هاي سازمان هواشناسي (سينوپتيك) با دوره ﺁماري 30 ساله (1368 تا 1397)، كاربري اراضي، پوشش گياهي، شاخص رطوبت توپوگرافيك، شيب، ارتفاع، ليتولوژي زمين، فاصله از رودخانه، تراكم رودخانه، فرسايش، خاك شناسي، رواناب، داده هاي شبيه سازي‌شده ميانگين بارش حاصل از مدل‌ HadCM3 در LARS-WG تحت سناريو SRA1B بين سال‌هاي 2011 تا  2045 برﺁورد شده است. در اين تحقيق در دو بخش متفاوت كه در روش اول از مدل  LARS-WG براي ريز مقياس نمائي جهت پيش بيني اقليم آينده (نزديك و دور) و در بخش دوم از مدل هيدرولوژيكي SWAT براي ارزيابي خطر سيل استفاده شد و با توجه به درصد خطرات احتمالي در حوضه‌ آبريز گرگانرود در محيط نرم افزار SWAT و GIS پهنه بندي صورت گرفت. در اين پژوهش بر اساس مدل SWAT مقادير بارش روزانه و دماي روزانه ايستگاه هاي سينوپتيك واسنجي گرديد. نتايج نشان داده‌اند كه تغيير اقليم و ساختار محيط طبيعي در منطقه پيامدها و اثراتي از جمله تغيير الگوي بارش، به‌وجود آمدن ناهمگني در سري داده‌هاي تاريخي، تغيير سطح آب رودخانه ها و كاهش توليدات كشاورزي، تغيير در تركيب و توليد گياهي مراتع، تغيير سطح آب‌هاي زيرزميني، بروز مشكلات اجتماعي و اقتصادي و ... به‌وجود آورده است. برخي از رفتارها در سري‌هاي زماني عناصر اقليمي ناگهاني، شديد و ناپايدار بوده و به شكلي غيرمترقبه ديده مي‌شوند. عوامل فيزيوگرافي همچون شيب، بافت خاك، كاربري اراضي و نفوذپذيري سنگ‌ها موجب پاسخ‌هاي هيدرولوژيكي متفاوت به رخداد بارش در حوضه‌هاي مختلف منطقه شده و اين امر بر ايجاد و ويژگي‌هاي سيلاب ناگهاني تأثيرگذار بوده است.