جستاري تطبيقي در مفهوم بداء از منظر متكلمان مسلمان و كتاب مقدس

«بداء» در اصطلاح به معناي تغيير مقدّرات در قضاي مشروط الهي از سوي خداوند بر اساس برخي حوادث و تحت شرايط و عوامل ويژه است. اين آموزه از ويژگي ‏هاي تفكر شيعي مي باشد كه اعتقاد به آن در روايات معصومين (عليهم‌السلام) جايگاه ويژه‌اي داشته و مصاديق عيني فراواني از قرآن و احاديث آن را تأييد مي‌كند. هرچند كه گروهي از اهل سنت، شيعيان را به دليل داشتن چنين اعتقادي نكوهش كرده‌‌اند؛ اما طبق بررسي‌ ها و نتايج حاصل از انجام اين پژوهش كه به روش توصيفي-تحليلي با رويكرد تطبيقي و بر اساس منابع كتابخانه‌‌اي انجام شده، موضوع بداء و نقش اعمال نيك و اعمال ناشايست بر تغيير مقدّرات در قضاي مشروط الهي علاوه بر قرآن كريم، سنت نبوي مندرج در نصوص ديني فريقين و روايات معصومين عليهم السلام، در موارد متعدد از كتاب مقدس نيز مطرح گرديده كه در اين تحقيق به ده نمونه از آن اشاره شد. اين موضوع نشان مي‌دهد كه اعتقاد به بداء، همان‌طور كه در حديثي از امام صادق (ع) به آن اشاره شده، از مشتركات اديان ابراهيمي بوده و داراي اصالتي كهن در متون مقدس است.