بررسي تطبيقي آراي ملاصدرا و ابن‌‌سينا در باب بداهت جهان خارج

فيلسوفان مسلمان «محسوسات»، يعني قضاياي ناظر به جهان خارج را «بديهي ثانوي» تلقي كرده‌اند، از نظر ابن‌سينا بديهيات ثانويه هرچند استدلال‌پذير هستند، اما نياز به استدلال ندارند و به همين جهت بديهي‌اند؛ اما از نظر ملاصدرا، بديهي واقعي منحصر در «اوليات» است، و بديهيات ثانويه در واقع «نظري» هستند، از اين رو ابن‌‌سينا وجود جهان خارج را بديهي و ملاصدرا آن را نظري و نيازمند برهان مي‌داند. در اين پژوهش با اقامه دلايلي نشان داده‌ايم نظر ابن‌سينا هم تناقض‌آميز و هم مستلزم نسبيت و تشكيك در بديهيات است كه هيچ كدام قابل دفاع نيست؛ لذا هم‌داستان با ملاصدرا معتقد هستيم كه: بديهيات ثانويه واقعا بديهي نيستند و نظري هستند؛ تشكيك و نسبيت در بديهيات درست نيست و بديهي واقعي منحصر در «اوليات» است و «وجود جهان خارج» نظري و نيازمند برهان است. در اين مقاله از روش تحليلي- تطبيقي- انتقادي استفاده كرده‌ايم.