مرگ، موقعيت و موقعيت‌هاي مرزي در شعر معاصر ايران؛ مطالعه موردي اشعار شمس لنگرودي

اگزيستانسياليسم از گرايش‏هاي فلسفي مهم معاصر است كه به‌طور گسترده در ادبيات نيز بازتاب يافته است و موقعيت، وضعيت‏هاي مرزي و مرگ از مفاهيم عمده اگزيستانسياليستي هستند. در اين مقاله بازتاب اين سه مفهوم اگزيستانسياليستي در اشعار شمس ‌لنگرودي بررسي شده‌ است. نتايج و شواهدِ مثالِ متعدد حاكي از آن است كه اولاً، هر سه مفهوم عمده وجودي بازتاب زيادي در اشعار اين شاعر داشته‏اند؛ ثانياً، انعكاس اين مفاهيم از مجراي منطق هنري و تمهيدات شعري بوده است؛ و ثالثاً، رويكردهايي در اين ميان پررنگ‏تر بوده‏اند. چهار زيرشاخه را در بين اشعارِ منعكس‏كننده مرگ مي‏توان بازشناخت كه به ترتيبِ بسامد بيشتر عبارت‌اند از: ۱. مرگ فروپاشنده، پايان‏دهنده و نابودگر؛ ۲. مرگ، يك واقع‌بودگي و يك وضعيت مرزي؛ ۳. مرگ و دل‌شوره آن؛ ۴. مرگ و بيهودگي و يأس. در ميان وضعيت‏هاي مرزي، وضعيتِ رنج ‏بردن حضوري قابل‌توجه در اشعار دارد. شاعر در بازتاب اين مفاهيم وجودي، ديدگاه‏هاي متنوعي در نظر داشته است و بنابراين رويكرد اگزيستانسياليستي اشعار انطباق كامل با متفكري خاص ندارد.