خوشه‌بندي و رتبه‌بندي استان‎هاي ايران بر مبناي برخي از شاخص‌هاي سلامت

مقدمه: استفاده از روش‌هاي آماري براي رسيدن به خوشه‌بندي و رتبه‌بندي سلامت در جامعه مي‌تواند نماي مناسبي از وضعيت سلامت در استان‌هاي ايران را به دولتمردان ارائه دهد. هدف پژوهش حاضر خوشه‌بندي و رتبه‌بندي استان‌هاي ايران بر اساس برخي از شاخص‌هاي سلامت بود.  مواد و روش‌ كار: مطالعه حاضر از نوع كاربردي بود كه به روش توصيفي-تحليلي اجرا شد. در اين مطالعه شاخص‎هاي تعداد كاركنان شاغل در دانشكده‌هاي علوم پزشكي، پزشكان، پيراپزشكان، بيمارستان، تخت‌هاي فعال، مراكز ارائه دهنده مراقبت اوليه بهداشتي، آزمايشگاه‌ها، مراكز توانبخشي، مراكز پزشكي هسته‎اي، درمانگاه و پايگاه اورژانس به عنوان شاخص‌هاي سلامت ۳۱ استان كشور جهت خوشه‌بندي و رتبه‌بندي در نظر گرفته شد. دادهﻫﺎي مورد نياز از سالنامه‌‌هاي آماري مركز آمار ايران جمع‌آوري و براي خوشه‌بندي و رتبه‌بندي استفاده شد. خوشه‌بندي و مصورسازي داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار R و رتبه‌بندي با استفاده از نرم‌افزار تاپسيس انجام شد. يافته‌ها: بر اساس نتايج استان‎هاي ايلام، يزد، سمنان، خراسان جنوبي، زنجان، اردبيل، فارس، كهگيلويه و بويراحمد و چهارمحال و بختياري به ترتيب بيشترين امتياز سلامت را داشتند كه بر اساس روش خوشه‌بندي نيز در خوشه سوم قرار گرفتند. كمترين امتيازات نيز متعلق به خوشه اول بود. در اين خوشه، استان‌هاي قم، تهران، البرز و همدان به ترتيب با امتيازهاي ۰/۵۵۲، ۰/۵۴۰، ۰/۴۶۰ و ۰/۳۶ رتبه‌هاي ۲۸ الي ۳۱ را داشتند. همچنين استان‌هاي خوشه دوم با امتياز تقريبا برابر در رتبه‌هاي ۱۰ الي ۲۷ قرار گرفتند. نتيجه‌گيري: به منظور رسيدن به عدالت در سلامت بايد شاخص‌هاي آن در استان‌هاي همدان، البرز، تهران و قم تا رسيدن به سرانه استاندارد ارتقا يابد.