نقش ميانجي توجه متمركز بر خود و ديگري در رابطه بين سامانه‌هاي بازداري‌فعال‌سازي رفتاري و نشانه‌هاي افسردگي در بيماران افسرده

مقدمه: توجه به عوامل شناختي موثر و تدوام‌ بخش افسردگي، از اولويت ‌هاي پژوهشي و درماني است. هدف از پژوهش حاضر آزمون مدل ميانجي توجه متمركز بر خود و ديگري در رابطه بين سامانه‌هاي بازداري_فعال ‌سازي رفتاري و نشانه‌هاي افسردگي در بيماران افسرده بود. روش كار: پژوهش حاضر توصيفي_مقطعي در قالب يك طرح همبستگي از نوع مدل ‌سازي معادلات ساختاري از بين افراد افسرده مراجعه ‌كننده به مراكز مشاوره قم در نيمه اول سال 1400 انجام شد كه به روش نمونه ‌گيري در دسترس 200 نفر انتخاب شدند. براي جمع ‌آوري داده ‌ها از مقياس سامانه ‌هاي بازداري و فعال ‌سازي رفتاري (BIS/BAS)، پرسشنامه افسردگي Beck و پرسشنامه كانون توجه (FAQ) استفاده شد. داده‌ ها در محيط نرم‌افزارهاي  SPSS-26و AMOS-24 از طريق ضريب همبستگي پيرسون و مدل‏‌سازي معادلات ساختاري تحليل شدند. به منظور آزمون معنا داري مسيرهاي غيرمستقيم از تحليل بوت استراپ استفاده شد.يافته ‌ها: الگوي نهايي پس از اصلاح، از طريق حذف مسير سامانه بازداري رفتاري به نشانه‌هاي افسردگي و توجه متمركز بر ديگري، با آزاد كردن تعدادي از خطاهاي كوواريانس برازش خوبي با داده‌ها داشت (0.968=CFI=،0.090،RMSEA). ساير مسيرهاي مستقيم، معنا‌دار بودند (0.05 P). تحليل بوت‌استراپ آشكار ساخت توجه متمركز بر خود در رابطه بين سامانه فعال ‌سازي رفتاري و نيز سامانه بازداري رفتاري با نشانه‌هاي افسردگي نقش ميانجي‌گرانه دارد (0.0001 P).نتيجه‌ گيري: توجه متمركز برخود به عنوان يك ميانجي‌گر كليدي مي‌تواند اثرات محافظتي فعاليت سامانه فعال ‌ساز رفتاري را بر نشانه‌هاي افسردگي بكاهد و از سوي ديگر اثرات مخرب فعاليت سامانه بازداري رفتاري را بر نشانه‌هاي افسردگي تشديد نمايد.