تحليل عوامل بازدارنده و پيش‌برنده‌ توليد محصولات كشاورزي سالم و ارگانيك: پژوهشي كيفي در استان مازندران

با توليد محصولات كشاورزي سالم و ارگانيك مي‌توان به پايداري اكوسيستم و سلامت افراد جامعه كمك كرد، اما بايد اين واقعيت تلخ را پذيرفت كه كشاورزان براي توليد اين نوع از محصولات با موانع و مشكلات فراواني مواجه هستند. از اين رو، شناسايي عوامل پيش‌برنده و بازدارنده‌ توليد محصولات كشاورزي سالم و ارگانيك از ديدگاه كشاورزان حائز اهميت است. پژوهش كيفي حاضر با بهره‌ جستن از روش تحليل محتوا براي دستيابي به اين هدف انجام شد. در اين مطالعه، به منظور جمع آوري داده‌ها با 11 نفر از كشاورزان حوزه‌ توليد محصول سالم و ارگانيك مصاحبه‌هاي عميق و نيمه‌ساختارمند انجام شد و نمونه‌هاي آماري به روش هدفمند انتخاب شدند و تا رسيدن به نقطه اشباع نظري ادامه يافتند. سپس با استفاده از نرم افزار MAXQDA Analytics Pro 2020  مورد تحليل قرار گرفتند. سازماندهي داده‌ها در سه مرحله كدگذاري باز، مقوله‌بندي و انتزاع انجام شد. براي بررسي روايي و پايايي اين مطالعه‌ كيفي نيز از چهار معيار اعتبار، انتقال پذيري، قابليت اطمينان‌پذيري و تأييدپذيري بهره‌ گرفته شد. نتايج نشان داد كه 55 درصد از كشاورزان داراي گواهي توليد محصول سالم را مردان و 45 درصد را زنان تشكيل دادند. در خصوص وضعيت حال حاضر توليد در استان، 25 كد اوليه در چهار مقوله‌ اصلي شناسايي شد. نتايج تحليل مصاحبه‌ها با كشاورزان در خصوص عوامل بازدارنده نشان داد كه 57 كد اوليه شناسايي شده در هفت مقوله‌ اقتصادي و بازاري، دولتي- حمايتي، نگرشي- فرهنگي، طبيعي، توليدي و فني، تحقيق و توسعه و آموزش، قانوني و فردي- حرفه‌اي خلاصه شدند. همچنين 16 كد اوليه‌ خروجي مرتبط با عوامل پيش‌برنده استخراج شد  كه مهم‌ترين آن‌ها  تمايل ذاتي كشاورزان (وجدان كاري) به توليد محصول سالم و ارگانيك،  اهميت سلامت و مصرف غذاهاي سالم و  كمك و تبليغ جهاد كشاورزي و صدور آسان مجوز توليد توسط جهاد كشاورزي بودند. با توجه به نتايج تحقيق پيشنهاد مي‌شود گرايش و سمت و سوي سياست‌هاي كشاورزي دولت به سمت اهداف زيست‌محيطي و اجتماعي توليد محصولات سالم و ارگانيك معطوف شود.