ارزيابي آسيب پذيري خانوارهاي روستايي در برابر وقوع سيل (روستاهاي حوزه آبخيز افرينه، استان لرستان)

استان لرستان به لحاظ شرايط آب و هوايي و ميانگين بالاي بارش ها، يكي از 5 استان سيل خيز كشور است. در جريان وقوع سيل، خسارت‌هاي اقتصادي و اجتماعي بسياري به افراد و معيشت آن‌ها وارد مي‌شود. لذا، تخمين آسيب‌پذيري پس از سيل همواره يكي از چالش‌هاي مديريت بحران و ريسك است. با توجه به اهميت موضوع، هدف از اين تحقيق سنجش آسيب پذيري كشاورزان نسبت به وقوع سيل است. جامعه آماري اين مطالعه، تعداد 3843 خانوار ساكن در 22 روستاي حاشيه رودخانه حوزه آبخيز افرينه از توابع شهرستان پلدختر بخش معمولان در استان لرستان مي‌باشد كه بر اساس فرمول كوكران، حجم نمونه 350 نفر تعيين شد و براي دستيابي به افراد مورد مطالعه، از روش نمونه‌‌گيري تصادفي ساده استفاده شد. به منظور ارزيابي آسيب‌پذيري از رويكرد مبتني بر شاخص در قالب سه مؤلفه مواجهه، حساسيت و ظرفيت سازگاري استفاده شد. براي گروه بندي و شناسايي عامل‌هاي مؤثر بر ميزان آسيب پذيري از تحليل خوشه‌اي و تحليل واريانس استفاده شد. نتايج تحليل خوشه‌اي نشان داد آسيب‌پذيري بيشتر خانوارها نسبت به سيل در طبقه آسيب‌پذيري متوسط قرار دارد. نتايج تحليل واريانس نيز نشان داد كه شاخص مدت سيل در بعد مواجهه، شاخص هاي مالي و معيشتي در بعد حساسيت و شاخص‌هاي سرمايه اجتماعي و توسعه انساني در بعد سازگاري بر ميزان آسيب پذيري خانوارهاي روستايي تأثير داشته اند. از اينرو متنوع سازي محصولات و منابع درآمدي و تشويق روستاييان به شركت در تشكل‌هاي روستايي و ايجاد انگيزه به منظور مشاركت و همكاري در بين كشاورزان مي‌تواند در كاهش اثرات مخاطره سيل نقشي سازنده ايفا كند.