تحليل و شناسايي مولفه هاي ناپايداري حوضه هاي آبريز ايران (كاربرد شاخص فقر آبي در مقياس حوضه آبريز)

ايران در منطقه فرونشيني توده‌هاي هوا در چرخه آب و هوايي نيم‌كره شمالي زمين قرار گرفته است، به همين دليل بيش از دو سوم از پهنۀ آن داراي آب و هواي خشك و نيمه خشك مي‌باشد. كاهش سرانه منابع آب تجديدشونده، گسترش منابع آلوده‌كننده آب، اضافه برداشت از سفره-هاي آب زيرزميني عمده‌ چالش‌هاي موجود در بخش منابع آب ايران بشمار رفته و حوضه‌هاي آبريز كشور را در شرايط ناپايدار قرار داده است. اين مطالعه به دنبال شناخت عوامل اثرگذار بر ناپايداري به سنجش وضعيت حوضه‌هاي آبريز كشور از لحاظ فقر آبي مي‌پردازد. براي اين منظور از اطلاعات اجتماعي، اقتصادي و زيست‌محيطي سال 1395 وضعيت پايداري حوضه‌هاي آبريز كشور و عوامل اثرگذار مشخص شده است. به طور كلي، نتايج نشان مي‌دهد، ميانگين شاخص فقر آبي در كل حوضه‌هاي آبريز كشور برابر با 43.73 است. در اين ميان مؤلفۀ منابع و مصرف با 19.24 و 36.85 كم‌ترين مقادير را در ميان مؤلفه‌ها دارا هستند. همچنين بر اساس رتبه‌بندي شاخص فقر آبي، حوضه‌هاي آبريز كوير درانجير، بلوچستان جنوبي، هامون جازموريان، قره‌سو و گرگان، كل- مهران و بندرعباس-سديج ناپايدار و حوضه‌هاي آبريز سفيدرود بزرگ، مرزي غرب، درياچه اروميه و كارون بزرگ فاقد تنش آبي بوده و داراي پايداري كامل آبي هستند. با توجه به نتايج، پيشنهاد مي‌شود تا در راستاي برقراري مديريت يكپارچۀ منابع آب با استفاده از رويكردهاي جامع‌نگر به ارزيابي وضعيت منابع آبي مناطق پرداخته شود