ارزش گذاري اقتصادي افزايش علوفه توليدي متأثر از عمليات مرتع‌كاري در مناطق خشك سربيشه، خراسان جنوبي

توليد علوفه، محصول اصلي مرتع و كالاي ملموس ارزشمندي است كه ارزش گذاري اقتصادي آن در مراتع احيايي، با توجه به استفاده مستقيم جهت تعليف و توليدات دامي، مي‌تواند نقش مهمي در برنامه‌ريزي‌هاي مديريتي ايفا نمايد. در اين راستا تحقيق حاضر با هدف ارزش گذاري اقتصادي كاركرد علوفه توليدي مراتع احياء‌شده مناطق خشك در شهرستان سربيشه در استان خراسان جنوبي انجام شد. براي اين منظور ابتدا پروژه‌هاي بوته‌كاري غرب اين شهرستان تحت عنوان حسين‌آباد، نازدشت و جنت‌آباد انتخاب گرديد. سپس ضمن تعيين توده معرف در هر پروژه، نسبت به استقرار سه ترانسكت 300 متري به فاصله 20 متر از يكديگر به شكل تصادفي– سيستماتيك اقدام و در طول هر ترانسكت با استقرار 10 پلات 3 مترمربعي توليد سال جاري گونه‌هاي مورد‌استفاده دام با روش قطع و توزين برداشت گرديد. پس از خشك شدن نمونه‌هاي گياهي و توزين هر نمونه، با در نظر گرفتن خوشخوراكي و حد بهره‌برداري مجاز مشخص و مقدار علوفه قابل‌برداشت تعيين گرديد. جهت ارزشگذاري اقتصادي كاركرد علوفه توليدي از روش هدونيك استفاده گرديد. براي اين منظور ابتدا رابطه رگرسيوني بين قيمت نهاده‌هاي دامي و كل مواد غذايي قابل هضم TDN گونه‌هاي مورد استفاده دام استخراج گرديد. در ادامه با قرار دادن ميزان TDN گونه‌هاي مرتعي در هر پروژه، با استفاده از داده‌هاي انرژي متابوليسمي طرح ملي تعيين كيفيت علوفه گياهان مرتعي كشور، ارزش اقتصادي علوفه توليدي تعيين گرديد. نتايج نشان داد قيمت هر كيلوگرم علوفه 1046/5 تومان است. بر‌اين‌اساس ميزان ارزش اقتصادي علوفه براي هر هكتار از مراتع احياشده، 318223 تومان و ارزش اقتصادي كل براي مراتع احيايي در 4375/5 هكتار، 1,386,498,185 تومان برآورد گرديد. نتايج اين تحقيق مي‌تواند نقش سرمايه‌گذاري در مرتع را بيش‌از‌پيش آشكار نموده و حتي براي ارائه راهكارهاي جديد جهت مشاركت مالي دولت و بهره‌برداران مورد استفاده قرار گيرد. البته لازم است علاوه‌‌بر اقتصاد زيست‌محيطي مراتع، به عملكرد و توان اكولوژيك آن نيز توجه شود تا در درازمدت هم هدف بهره‌برداران و هم هدف مديران و كارشناسان منابع طبيعي محقق گردد.