مقايسه تنوع پوشش گياهي و خاك در دو عرصه قرق و چرا (مطالعه موردي: درمنه‌‌زارهاي منطقه دهنو، بردسير، كرمان)

از بين رفتن پوشش گياهي و حاكم شدن پديده زوال در درمنه‌‌زارها، بر اثر پديده تغيير اقليم و عوامل مديريتي، اين ضرورت را ايجاب مي‌‌كند تا بر رويكرد حفاظتي، در مديريت اكوسيستم‌‌هاي مذكور، تمركز شود. در همين راستا، تأثير رويكرد حفاظتي (قرق با سابقه 30 ساله)، بر مولفه‌‌هاي ساختاري پوشش گياهي، ويژگي‌‌هاي خاك و مقادير شاخص‌‌هاي عددي تنوع گونه‌‌اي، در درمنه‌‌زارهاي منطقه دهنو بردسير، مورد بررسي قرار گرفت. براي اين منظور، نمونه‌‌برداري از پوشش گياهي، طي فصل رويش سال 1392، در داخل 45 پلات دو مترمربعي مستقر در امتداد سه ترانسكت 150 متري، در داخل و خارج منطقه قرق، انجام شد. در داخل هر يك از پلات‌‌ها، درصد پوشش تاجي گونه‌‌ها، برآورد و تعداد پايه‌‌هاي آنها نيز شمارش شد و بر مبناي درصد پوشش تاجي گونه‌‌ها، شاخص‌‌هاي تنوع گونه‌‌اي، محاسبه شد. در امتداد هر يك از ترانسكت‌‌ها نيز يك نمونه مركب خاك از عمق 30-0 برداشت شد و خصوصيات فيزيكي و شميايي آنها اندازه‌‌گيري گرديد. بر مبناي نتايج؛ از نظر درصد پوشش تاجي، تنها در مورد گونه Stipa arabica، بين محدوده قرق و خارج قرق، تفاوت معني‌‌دار، وجود داشت. از نظر تعداد پايه در هكتار، تنها بين گونه‌‌هاي Zygophyllum atriplicoides و Stipa arabica و از نظر ميزان حضور نيز صرفا بين گونه‌‌هاي Artemisia sieberi، Stipa arabica و Zygophyllum atriplicoides، تفاوت معني‌‌دار در داخل و خارج قرق، وجود داشت. در مجموع، قرق باعث غلبه گونه Stipa arabica در سطح منطقه شده است. بين خصوصيات خاك (درصد رس، سيلت و شن، هدايت الكتريكي، اسيديته گل اشباع، ميزان آهك، كلسيم، منيزيم و سديم) در دو مكان، تفاوت معني‌‌دار، مشاهده نشد. مقدار غناي گونه‌اي، در منطقه قرق (با 21 گونه)، بيشتر از منطقه چرا (با 16 گونه) بود. مقادير شاخص‌‌هاي  سيمپسون و شانون- واينر نيز دلالت بر عدم تفاوت دو مكان، از نظر يكنواختي و ناهمگني پوشش گياهي مي‌باشد. آنچه مسلم است، نتايج سه دهه قرق، نشان داد كه روند تغييرات پوشش گياهي در درمنه‌‌زارهاي منطقه خشك، بسيار كند است اعمال رويكرد حفاظتي در چنين اكوسيستم‌‌هايي، در بلند مدت، موثر خواهد بود.