ارزش‌گذاري اقتصادي تأثير تخريب اكوسيستم‌‌هاي مرتعي بر هدررفت عناصر غذايي خاك (مطالعه موردي: مراتع حوزه آبخيز سلمان، قم)

يكي از مهمترين كاركردهاي اكوسيستم‌هاي مرتعي، ممانعت از فرسايش خاك و افزايش قدرت نگهداشت مواد مغذي، است. پژوهش حاضر، با  هدف برجسته نمودن تاثير تخريب مراتع بر حفظ عناصر غذايي Mg، Ca، N، P و K در خاك و با تأكيد بر نقش پوشش گياهي در ممانعت از هدررفت اين عناصر، در درمنه‌‌زارهاي حوزه آبخيز سلمان قم، انجام شده است. براي اين منظور، در هر يك واحد‌هاي كاري، در طبقات وضعيت ضعيف و خوب مرتع كه به‌‌ترتيب، معرف مراتع تخريب شده و تخريب نشده مي‌‌باشند؛ از خاك رويشگاه، نمونه‌برداري شد. سپس، با كاربرد مدل پسياك اصلاح شده (MPSIAC)، ميزان خاك فرسايش يافته از هر واحد، برآورد شد. در ادامه، مقدار هدررفت عناصر مغذي با استفاده از نتايج تجزيه خاك و روابط مربوطه، محاسبه و  بر مبناي روش هزينه جايگزين؛ با برآورد كود جايگزين، ارزش پولي نگهداشت عناصر غذايي توسط اكوسيستم، محاسبه شد. نتايج نشان داد كه؛ تخريب اكوسيستم‌‌هاي مرتعي منطقه، موجب فرسايش معادل 35/68 تن در هكتار در سال مي‌شود كه با كاهش عناصر مغذي خاك، سالانه هزينه‌اي معادل 11/6 ميليارد ريال (11606427781 ريال) به خدمات كاركردي اكوسيستم، خسارت وارد مي‌كند. همچنين هر هكتار از مراتع خوب منطقه، مي‌تواند سالانه از هدررفت عناصر مغذي به ارزش تقريبي 335/6 هزار ريال جلوگيري كند. نتايج حاكي از نقش مؤثر اكوسيستم‌‌هاي مرتعي در كنترل فرسايش و جلوگيري از هدررفت عناصر مغذي خاك است. آنچه مسلم است، جهت تاكيد بيشتر بر نقش اكوسيستم‌‌هاي مرتعي در كنترل فرسايش خاك؛ توصيه بر اين است كه در پژوهش‌‌هاي بعدي، ميزان فرسايش خاك، توسط ديگر روش‌‌هاي رايج نظير؛ مدل جهاني فرسايش خاك (USLE)، EPM و ...، نيز برآورد و نتايج با همديگر مقايسه شود.