ارزيابي اثرات تغييرات جهاني اقليم بر عناصر اقليمي دما و بارش در نواحي مختلف آب و هوايي ايران با استفاده از سناريوهاي RCP

تغييرات اقليمي يكي از اصلي‌ترين معضل كره زمين در عصر حاضر است بنابراين پيش‌بيني اين تغييرات در آينده و اثرات آن بر منابع آب، محيط طبيعي، كشاورزي و اثرات زيست‌محيطي، اقتصادي و اجتماعي از اهميت ويژه‌اي برخوردار است. به همين دليل در پژوهش حاضر اثرات تغيير اقليم جهاني بر نواحي مختلف آب‌وهوايي كشور در نواحي 12 گانه اقليمي مورد بررسي قرار گرفت. در اين پژوهش از داده‌هاي NCEP و عناصر اقليمي بارش، دماي بيشينه و كمينه در دوره پايه (2005-1961) براي ريزمقياس نمايي آماري با مدل SDSM استفاده شد؛ و با استفاده از خروجي مدل CanEMS2 تحت سناريوهاي RCP براي سه دوره آماري 2040- 2011، 2070-2041 و 2099-2071 تغييرات سالانه عناصر اقليمي به دست آمد. براي ارزيابي عملكرد مدل از ضريب همبستگي، ضريب تعيين و شاخص‌هاي خطا سنجي RMSE، MSE و MAD استفاده شد و نتايج نشان داد كه مدل SDSM عملكرد مناسبي براي توليد عناصر اقليمي دارد. بااين‌حال نتايج به‌دست‌آمده نشان داد كه دقت مدل در ايستگاه‌هاي مختلف متفاوت است. بدين‌صورت كه هر مدل در شبيه‌سازي دماي كمينه و بيشينه از عملكرد مناسبي نسبت به بارش برخوردار است. همچنين نتايج بلندمدت سالانه نشان داد كه بارش در تمامي نواحي اقليمي مورد مطالعه در دهه‌هاي آتي كاهش پيدا خواهد كرد كه بيشترين كاهش در نواحي بياباني نيمه گرم داخلي (35 درصد) و خيلي مرطوب و معتدل (32 درصد) اتفاق خواهد افتاد؛ اما تغييرات دماي كمينه و بيشينه در نواحي مختلف اقليمي متفاوت خواهد بود به‌طوري‌كه تحت سناريوهاي RCP در طول تمام دوره آماري در ايستگاه سبزوار و طبس تغييرات كمينه دما كاهشي خواهد بود ولي در ديگر نواحي اقليمي روند تغيير دماي كمينه و بيشينه افزايشي خواهد بود. بيشترين افزايش كمينه و بيشينه دما بر اساس سناريوهاي RCP تحت سناريوي RCP8.5 در دوره آماري 2099-2071 در ناحيه اقليمي كوهستاني سرد به ترتيب با 03/3، 27/4 درجه سانتي‌گراد خواهد بود.