ارزيابي توسعه‌يافتگي استان‌هاي كشور بر اساس شاخص‌هاي زيربنايي

يكي از اصلي‎ترين عوامل مؤثر در توسعه مناطق، برخورداري از زيرساخت‎ها است. بنابراين، پژوهش حاضر با هدف ارزيابي توسعه‌يافتگي استان‌هاي كشور بر اساس شاخص‌هاي زيربنايي انجام شد و بر اساس 20 شاخص، 31 استان رتبه‌بندي شدند. ابتدا شاخص‌ها گردآوري شدند، سپس با استخراج وزن به روش تحليل مؤلفه‌هاي اصلي، تلفيق شاخص با روش تاپسيس انجام شد و شاخص تركيبي توسعه زيربنايي استان‌ها محاسبه شد. به منظور بررسي نابرابري منطقه‌اي از ضرايب تغييرات و ويليامسون استفاده شد. همچنين پهنه‌بندي استان‌ها انجام گرفت. تجزيه و تحليل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهاي SPSS، Excel و Arc GIS انجام شد. براساس نتايج بيشترين نابرابري مربوط به زيرساخت‌هاي مرتبط با حمل و نقل كشور و كمترين نابرابري مربوط به شاخص‌هاي مرتبط با زيربناي روستاها بوده است. يافته‌هاي شاخص‌هاي تركيبي نشان داد، استان‌هاي تهران، خراسان رضوي، اصفهان، گيلان و همدان بهترين وضعيت در حالي كه سيستان و بلوچستان، هرمزگان، كهگيلويه و بويراحمد، خراسان جنوبي و البرز به ترتيب پايين‌ترين رتبه را داشتند. براساس نتايج پهنه‌بندي استان‌هاي تهران، خراسان رضوي، اصفهان، گيلان و همدان در سطح اول توسعه، بيشتر استان هاي شمالي، مركزي و جنوبي در سطح دوم، استان هاي جنوبي و جنوب شرقي در سطح سوم قرار گرفتند. همچنين براساس تحليل خوشه‌اي سلسله مراتبي استان‌ها به سه گروه برخوردار، نيمه برخوردار و غير برخوردار تقسيم شدند. بنابراين مي‌توان نتيجه گرفت كه الگوي پراكنش فضايي توسعه زيربنايي در بين استان‌هاي‎ ايران متعادل نيست و لازم است در هرگونه تصميم‌گيري براي سرمايه‌گذاري در بخش زيربنايي، استان‌هاي غيربرخوردار و كم برخوردار مورد توجه بيشتر قرار گيرند.