سنجش وضعيت زيست‌پذيري در قلمرو مسكن (مطالعه موردي: محلات محروم شهر زابل)

مسكن ابتدايي‌ترين و حياتي‌ترين نياز هر موجود زنده‌اي در طبيعت، به معنا و مفهوم سرپناه است. مسكن در محله‌هاي كم‌برخوردار به دليل خودرو بودن، نداشتن مجوز ساخت، استفاده از مصالح ناپايدار و ريزدانگي از كميت و كيفيت مناسبي برخوردار نمي‌باشد. همين امر زيست‌پذيري مسكن را با چالش‌هاي اساسي روبرو مي‌سازد. بنابراين هدف پژوهش حاضر بررسي زيست‌پذيري در قلمرو مسكن محله‌هاي كم‌برخوردار شهر زابل است. اين پژوهش از نظر هدف «كاربردي» و به لحاظ ماهيت «توصيفي – تحليلي» است. براي تجزيه و تحليل داده‌هاي پژوهش از ميانگين شاخص‌، ANOVA و همبستگي چند متغييره در نرم‌افزار spss، جهت نمايش محله‌هاي شهر زابل از لحاظ ابعاد زيست‌پذيري مسكن(اقتصادي، اجتماعي، كالبدي فضايي و زيست‌محيطي) از دورن‌يابي به روش IDW و همچنين تكنيك چند معياره EDAS استفاده شده است. نتايج ميانگين شاخص‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد مسكن محله‌هاي كم برخوردار شهر زابل از نظر ابعاد زيست‌پذيري براساس رتبه‌بندي اكونوميست، در شرايط غيرقابل قبول قرار گرفته است. به طوري كه بعد كالبدي با امتياز 47.91 نامناسب ترين و بعد اجتماعي با امتياز 56.55 مناسب‌ترين مي باشد. همچنين تحليل رگرسيون در محله‌هاي مورد بررسي نشان مي‌دهد كه بين ويژگي‌هاي مسكن در ابعاد مختلف با زيست‌پذيري مسكن همبستگي بالايي وجود دارد به طوري كه ضريب اين همبستگي 0.673 است؛ در بين ابعاد نيز ضريب همبستگي ويژگي‌هاي كالبدي مسكن با زيست‌پذيري با 0.561 بيشترين ضريب و بعد اجتماعي با 0.189 كمترين ضريب همبستگي را دارد. نتايج حاصل از وضعيت ابعاد مختلف زيست‌پذيري مسكن در پهنه محله‌هاي كم-برخوردار شهر زابل براساس روش درون‌يابيIDW نشان مي‌دهد كه ناحيه 1 اكثر محله‌هاي مورد بررسي را در خود جاي داده است و از نظر سرانه كاربري هاي مسكوني، فضاي سبز و شبكه معابر نسبت به نواحي ديگر شهر زابل با كمبودهاي شديد روبرو است. در بعد فيزيكي و كالبدي محله معصوم آباد و در بعد اقتصادي محله قاسم آباد پايين‌ترين امتياز را دارا هستند.