ارزيابي فضاي باز شهري و نقش آن در كاهش آسيب پذيري در مواقع بحران با رويكرد پدافند غيرعامل (نمونه موردي: شهر تبريز)

انسان از ابتداي خلقت خود و شروع زندگي در اين جهان با پديده تهديد روبرو بوده است و همواره تلاش مي‌نموده تا تعادلي بين تهديدات متصوره و نيازمندي‌هاي انسان به امنيت برقرار نمايد. در اين زمينه پدافند غيرعامل بعنوان يكي از مؤثرترين و پايدارترين روش‌هاي دفاع در مقابل تهديدات از قدمتي به بلندي تاريخ بشر برخوردار مي‌باشد. و يكي از راهكارهاي ارائه‌ شده براي كاهش صدمات در اين زمينه به هنگام وقوع بحران، استفاده از فضاهاي باز مي‌باشد. فضاهاي باز علاوه بر هزينه كم نسبت به ساير راهبردها و فن‌هاي كاهش صدمات، در مراحل مختلف قبل، حين و بعد از حادثه مي‌توانند نقش تعيين‌كننده‌اي را ايفاء كنند. بنابراين هدف پژوهش، ارزيابي فضاي باز شهري و نقش آن در كاهش آسيب‌پذيري در مواقع بحران با رويكرد پدافند غيرعامل در شهر تبريز مي‌باشد. پژوهش حاضر توصيفي – تحليلي و از نظر هدف كاربردي است. نمونه‌گيري به صورت هدفمند بوده، 100 نفر از ساكنان مناطق 10 گانه شهر تبريز براي پرسشگري انتخاب شدند. داده‌هاي حاصل از پرسشنامه با استفاده نرم‌افزار ARC GIS و روش‌هاي تصميم‌گيري چند معياره و تحليل فازي تجزيه و تحليل شدند. نتايج نشان داد كه در وزن‌دهي زيرمعيارهاي‌ فضاي باز، بيشترين وزن به زيرمعيار پوشش سراسري (0.621) و كمترين وزن به زيرمعيار خودكفايي نسبي (0.023) اختصاص داده شد و مطابق شكل نهايي هم‌پوشاني وزني فازي شده، ميزان مطلوبيت فضاي باز در كاهش آسيب‌پذيري مناطق ده‌گانه بر اساس مساحت حاكي از اين است كه (4253469) متر مربع با درصد (55/5) كمترين و (14849144) متر مربع با درصد (19/39) از مساحت تبريز بيشترين ميزان مطلوبيت فضاهاي باز در كاهش آسيب‌پذيري را دارا مي‌باشد و همچنين از بين مناطق ده‌گانه تبريز، مناطق (5،6،7،9) در كاهش آسيب‌پذيري توانايي نقش بيشتر، و مناطق (1،2،4،8،9،10) توانايي نقش كمتري را در مواقع بحران در كاهش آسيب‌پذيري به نسبت فضاهاي باز دارا مي‌باشد.