اﺛﺮ ﺗﻨﺶ ﮐﻤﺒﻮد آب و ﮔﻮﻧﻪﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻗﺎرچ ﻣﯿﮑﻮرﯾﺰ آرﺑﻮﺳﮑﻮﻟﺎر ﺑﺮ ﻋﻤﻠﮑﺮد اﻗﺘﺼﺎدي، ﻋﻤﻠﮑﺮد اﺳﺎﻧﺲ و رﻧﮕﯿﺰهﻫﺎي ﻓﺘﻮﺳﻨﺘﺰي ﮔﯿﺎه داروﯾﯽ رﯾﺤﺎن

اهداف: قارچ‌هاي ميكوريز آربوسكولار از عوامل بهبوددهنده رشد و عملكرد ‏گياهان هستند. اين قارچ‎‏‌‏‎ها از طريق ايجاد ‏تغييرات ‏در برخي از خصوصيات ريشه و جذب عناصرغذايي در ‏گياهان ميزبان موجب تخفيف در اثرات تخريبي حاصل ‏از تنش كمبود آب مي‎‏‌‏‎شوند. مطالعه حاضر با ‏هدف ارزيابي عملكرد كمي و كيفي گياه دارويي ‏ريحان‎ ‎در شرايط گلخانه ‏‏‎اي تحت تأثير تنش رطوبت به همراه سه گونه ‏قارچ ميكوريز آربوسكولار بر روي صفات ‏مورفولوژيكي يا زراعي، ‏رنگيز‌ه‌هاي گياهي، درصد و عملكرد اسانس اين گياه انجام شد. ‏مواد و روش‌ها: ‏آزمايش به صورت فاكتوريل در قالب طرح ‏پايه بلوك‎‏‌‏‎هاي كامل تصادفي با سه تكرار انجام گرفت. ‏فاكتورهاي ‏آزمايشي شامل تنش رطوبت در چهار سطح 25‏‎ ‎‏(تنش شديد)، 50 (تنش متوسط)، 75 (تنش ملايم) و 100 ‏‏(بدون تنش) درصد ‏ظرفيت ‏مزرعه‌اي، سه گونه قارچ ميكوريز آربوسكولارClarodeoglomus etunicatum (Glomus ‎etunicatum), Funneliformis mosseae (Glomus mosseae), Rhizophagus irregularis (Glomus ‎intraradices)‎‏‎‏ و‏ تيمار شاهد بود. ‏يافته‌ها: مطابق نتايج به دست آمده ‏افزايش سطح تنش ‏كم‎‌‎آبي باعث كاهش عملكرد بخش هوايي، به عنوان عملكرد ‏اقتصادي ريحان گرديد اما همزيستي با ميكوريز باعث ‏كاهش اثرات مخرب تنش كم‎‌‎آبي بر گياه شد. ‏مقادير پايين و ‏متوسط تنش كم‎‌‎آبي ‏درصد اسانس را افزايش و ‏عملكرد اسانس را كاهش داد. نتيجه‌گيري: با توجه به نتايج آزمايش مي‌توان بيان كرد كه ‏F. mosseae‏ در مقايسه با ساير گونه‌ها تأثير بيشتري در ‏‏بهبود ‏اثرات سوء ناشي از تنش كم‌آبي در اكثر صفات مورد ارزيابي داشت. درحالي‌كه تأثير قارچ‏‎ R. irregularis ‎‏بر ‏درصد و عملكرد اسانس بالاتر از گونه ‏‎ F. mosseae‏‏بود. د. در ﻧﻬﺎﯾﺖ ﻧﺘﺎﯾﺞ ﻣﺸﺨﺺ ﮐﺮد ﮐﻪ اﺳﺘﻔﺎده از ﻗﺎرچ ﻣﯿﮑﻮرﯾﺰ در ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ﺑﺎ ﺷﺎﻫﺪ ﻣﯽﺗﻮاﻧﺪ اﺑﺰار ﻣﻨﺎﺳﺒﯽ ﺑﺮاي ﺑﻬﺒﻮد ﺻﻔﺎت ﻣﻮرﻓﻮﻟﻮژﯾﮑﯽ، ﻓﯿﺰﯾﻮﻟﻮژﯾﮑﯽ، درﺻﺪ و ﻋﻤﻠﮑﺮد اﺳﺎﻧﺲ رﯾﺤﺎن در ﺷﺮاﯾﻂ ﺗﻨﺶ ﮐﻢآﺑﯽ ﺑﺎﺷﺪ. ﻧﺘﺎﯾﺞ ﻣﺸﺨﺺ ﮐﺮد ﮐﻪ اﺳﺘﻔﺎده از ﻗﺎرچ ﻣﯿﮑﻮرﯾﺰ در ﺷﺮاﯾﻂ ﺗﻨﺶ ﮐﻢآﺑﯽ ﻗﺎﺑﻠﯿﺖ ﺑﻬﺒﻮد رﺷﺪ ﮔﯿﺎه را داﺷﺘﻪ و ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ اﻓﺰاﯾﺶ ﮐﺎراﯾﯽ ﮔﯿﺎه در ﺷﺮاﯾﻂ ﺗﻨﺶ ﮐﻢآﺑﯽ ﻣﯽﺷﻮد.