امكان‌سنجي گستراندن قاعدۀ تسامح در ادلّۀ سنن به روايات فضائل و مصائب اهل بيت(ع)

يكي از راهكارهاي بهره بردن از اخبار ضعيف اصطلاحي، به‌ كارگيري قاعده‌اي است كه به «تسامح در ادلّۀ سنن» نام‌بردار شده است. ازآنجاكه دربارۀ شمول دامنۀ اين قاعده به اخبار ضعيفِ دربردارندۀ موضوعاتي چون فتواي مجتهد، فضائل سُوَر و فضائل و مناقب اهل بيت(ع)، رويكرد يكساني در ميان انديشوران شيعي وجود ندارد، بررسي جواز بهره‌گيري از اين قاعده در موارد پيش‌گفته و واكاوي ادلّۀ آن بايسته مي‌نمايد. پژوهش حاضر به روش توصيفي ـ تحليلي و با بهره‌ گيري از منابع كتابخانه‌اي در پي امكان‌سنجي جواز گستراندن قاعدۀ تسامح به اخبار ضعيفِ دربردارندۀ فضائل، مناقب يا مصائب اهل‌بيت(ع) است. براي دستيابي به اين هدف، در گام نخست، دلايلي كه اين شمول را قابل قبول مي‌سازد، به شكل زير تبيين شده ‌است: عموم آيۀ تعاون، اطلاق اخبار من بلغ، عموم روايات فضائل گرياندن، حكم عقل بر نيكو بودن نقل فضائل و سيرۀ اصحاب اماميه بر نقل اين اخبار. بنابر تحليل‌هاي پژوهش حاضر، همۀ ادلّۀ يادشده به ناراستي‌هايي دچار هستند. در دومين گام، نظريۀ برگزيده براساس معتبر بودن طرق دست‌يافتن به حديث، كذب مُخبر و قول به غيرعلم سامان يافته است. دستاورد پژوهش نيز اين است كه با بهره‌گيري از قاعدۀ تسامح ‌نمي‌توان راهكاري مناسب براي بهره‌برداري از اخبار ضعيفِ شاملِ فضائل و مصائب اهل بيت(ع) بنيان نهاد.