فعاليت‌‌هاي كتابخانه‌‌هاي عمومي در توسعه اقتصادي جامعه: يك مرور نظام‌مند

هدف: پرداختن به موضوع اقتصاد، كارآفريني، كسب‌وكارهاي كوچك و فراهم‌آوري اطلاعات تجاري براي شركت‌هاي خصوصي و دولتي ازسوي كتابخانه‌هاي عمومي در دنيا سابقه‌اي طولاني دارد. ازاين‌رو، پژوهش حاضر با هدف شناسايي انواع خدمات، برنامه‌ها و فعاليت‌هاي اقتصادي و تجاري كتابخانه‌هاي عمومي در متون اين حوزه انجام شده است. روش: روش اين پژوهش مرور نظام‌مند متون است و از چهارچوب مطالعه نظام‌مند كيچن‌‌هام و چارترز براي انجام آن استفاده شد. با مشخص شدن پايگاه‌هاي اطلاعاتي و عبارات پرس‌وجو، جست‌وجوها انجام شد و در نهايت با پالايش منابع و همچنين اعمال معيارهاي ورود و خروج به پژوهش، 37 منبع به زبان انگليسي و 6 منبع به زبان فارسي وارد مرور نظام‌مند شدند. ابزار پژوهش از نوع سياهۀ وارسي بود. اطلاعات به‌دست‌آمده با تلخيص مطالب در قالب جدول ارائه شده است. يافته‌ها: فعاليت‌هاي كتابخانه‌هاي عمومي در راستاي توسعۀ اقتصادي جامعه در چهار مؤلفۀ اطلاع‌رساني، آموزشي، اجتماعي، و توسعۀ فضا و تجهيزات دسته‌بندي شد. مؤلفۀ اطلاع‌رساني داراي دو بُعد منابع و پايگاه‌هاي اطلاعاتي و خدمات مرجع است. بُعد منابع و پايگاه‌هاي اطلاعاتي به نيازسنجي منابع، ارائۀ خدمات اطلاع‌رساني اقتصادي، توسعۀ مجموعۀ اقتصادي، گردآوري منابع شغلي، رزومه‌نويسي و مصاحبۀ شغلي، بازاريابي مجموعۀ اقتصادي، ايجاد بانك‌هاي اطلاعاتي مشاغل، تأمين دسترسي به پايگاه‌هاي قوانين تجاري، و ايجاد و تكميل وب‌سايت اقتصادي اشاره دارد. در بُعد خدمات مرجع، خدماتي همچون خدمات مرجع عمومي و مشاورۀ مرجع، خدمات مرجع تجاري و تحقيقاتي، تحويل سند، پاسخ به سؤالات تجاري از راه دور، ارائۀ راهنماهاي موضوعي و كمك به جست‌وجو ارائه مي‌شود. مؤلفۀ آموزشي شامل توسعۀ سواد مالي و كارآفريني، مهارت‌هاي ويژۀ مشاغل و كسب‌وكارها، توسعۀ سواد ديجيتال و فناوري، توسعۀ مهارت‌هاي دانش‌آموزان و بزرگ‌سالان كم‌سواد، آموزش سواد اطلاعاتي تجاري، كمك به شغل‌يابي، مشاوره‌هاي اقتصادي و تجاري، و آموزش مربي است. مؤلفۀ اجتماعي به توسعۀ اجتماعي-اقتصادي جامعه، ايجاد مشاركت‌هاي اجتماعي، شبكه‌سازي، برگزاري رويدادهاي تجاري، همكاري سازماني و جلسات ملاقات با مشاوران مي‌پردازد. در نهايت، مؤلفۀ توسعۀ فضا و تجهيزات هم شامل ايجاد ساختكده‌ها و فضاهاي نوآوري، تمهيد فضاهاي فيزيكي، ايجاد فضاهاي مرجع، كتابخانه‌هاي تجاري مستقل، و توسعۀ تجهيزات است. اصالت/ارزش: اين پژوهش مروري جامع و نظام‌مند بر انواع خدمات، برنامه‌ها و فعاليت‌هايي است كه كتابخانه‌هاي عمومي براي حمايت از توسعۀ اقتصادي جامعه ارائه مي‌كنند. يافته‌ها نشان مي‌دهد كه كتابخانه‌هاي عمومي در حال ايجاد كاركرد جديدي با عنوان كاركرد اقتصادي براي خود هستند كه نقشي چندوجهي دارد و جنبه‌هاي مختلفي از جمله اطلاع‌رساني، آموزش، مسائل اجتماعي و توسعۀ فضا و تجهيزات را پوشش مي‌دهد. كتابخانه‌هاي عمومي در پاسخ به مشكلات اقتصادي جامعه برنامه‌ها و خدمات متنوعي را براي كسب‌وكارها، صاحبان مشاغل، كارآفرينان و حتي كاربران عادي طراحي و ارائه مي‌كنند. اين مطالعه به دانش موجود در مورد تأثير اقتصادي كتابخانه‌هاي عمومي كمك مي‌كند و جهت‌گيري‌هايي را براي اقدام كتابخانه‌هاي عمومي در آينده پيشنهاد مي‌كند.