تعيين ميزان آمادگي كتابخانه‌ها و كتابداران كتابخانه‌هاي عمومي استان اصفهان در مواجهه با همه‌گيري كوويد-19

هدف: شيوع گسترده و غافل‌گيركنندۀ ويروس كوويد-19، منجر به تعطيلي بي‌سابقۀ كتابخانه‌هاي عمومي شد و اين تعطيلي نشان داد كتابخانه‌‌هاي عمومي آمادگي و پيش‌بيني چنداني براي مقابله و تطبيق با وضعيت خاصي كه از شيوع ويروس كوويد – 19 ناشي شده بود نداشتند. هدف پژوهش حاضر، تعيين ميزان آمادگي كتابداران و كتابخانه‌هاي عمومي استان اصفهان در مواجهه با بيماري كوويد-19 است. روش: پژوهش حاضر مطالعه‌اي توصيفي-پيمايشي با هدف كاربردي و ازلحاظ زماني، مقطعي است و به روشِ ميداني انجام شده است. جامعۀ آماري شامل كليۀ كتابداران كتابخانه‌هاي عمومي استان اصفهان در سال 1400 (به تعداد 357 نفر) بود كه از ميان آن‌ها، 185 كتابدار با استفاده از روش نمونه‌گيري تصادفي ساده به‌عنوان نمونه انتخاب شد. براي جمع‌آوري ديدگاه افراد، از پرسش‌نامه‌اي محقق‌ساخته استفاده شد. روايي محتوايي پرسش‌نامه ازطريق نظرسنجي از متخصصان علم اطلاعات و دانش‌شناسي و روايي سازۀ آن ازطريق تحليل عاملي مرتبۀ دوم و با استفاده از نرم‌‌افزار Smart-PLS3 سنجيده و تأييد شد. پايايي پرسش‌نامه با محاسبۀ آلفاي كرونباخ مورد سنجش قرار گرفت كه 0.95 به دست آمد. براي تجزيه‌وتحليل داده‌ها، از نرم‌افزار SPSS (نسخۀ 22) و از روش‌هاي آمار توصيفي مانند ميانگين و انحراف‌معيار، و آزمون‌هاي آمار استنباطي مانند تحليل واريانس، و تي تك‌متغيره و آزمون تحليل واريانس يك‌راهه، آزمون تعقيبي دانكن و تحليل عاملي استفاده شد. يافته‌‌ها: نتايج پژوهش نشان داد ميزان آمادگي كتابداران و كتابخانه‌هاي عمومي استان اصفهان در مواجهه با بيماري كوويد-19 با ميانگين 3.81، به‌طور معناداري بالاتر از حد متوسط قرار دارد كه در سطح قابل قبول و نزديك به مطلوب است. آمادگي براي انجام دوركاري با ميانگين 4.19، بالاترين، و آمادگي براي عملكرد شغلي در فضاي مجازي با ميانگين 3.36، پايين‌ترين رتبه در مؤلفه‌هاي ميزان آمادگي كتابداران و كتابخانه‌هاي عمومي استان اصفهان را تشكيل داد؛ بين ادراكات‌ پاسخ‌گويان برحسب جنسيت، سن، سنوات خدمت، رشتۀ تحصيلي، و پست سازماني، تفاوتي معنادار يافت نشد. بااين‌حال، بين ادراكات پاسخ‌گويان دربارۀ آمادگي كتابخانه‌هاي عمومي استان اصفهان در مواجهه با بيماري كوويد-19 برحسب مدرك تحصيلي و وضعيت تأهل، تفاوتي معنادار وجود دارد. پاسخ‌گويانِ داراي مدرك كارداني و نيز پاسخ‌گويان متأهل ميزان آمادگي كتابخانه‌ها را در سطح بالاتري نسبت به ساير گروه‌‌ها ارزيابي كرده‌‌اند. پيشنهاد مي‌‌شود كه مديران به‌منظور تقويت عملكرد فضاي مجازي، به آموزش كتابداران و تقويت زيرساخت‌هاي فناوري اطلاعات بپردازند. كتابخانه‌ها‌ نيازمند تدوين سياست‌‌هاي مناسب براي افزايش ميزان آمادگي در مواجهه با بحران و بيماري‌هاي واگيردار هستند. اين سياست‌ها و ضوابط بايد به‌صورت اصول كلي، قبل از وقوع و در زمان آغاز بحران، معين شده و در مواقع حساس با اضافه كردن موارد جزئي به كار گرفته شوند. اصالت/ارزش: نتايج پژوهش حاضر به‌دليل نوظهور بودن ويروس كوويد-19 و اندك بودن پژوهش‌هاي صورت‌گرفته در اين حوزه، داراي اهميت است و مي‌تواند به شناخت بيشتر ميزان آمادگي كتابخانه‌هاي عمومي و كتابداران منجر شود و به مديران كتابخانه‌ها كمك كند تا با سياست‌گذاري و برنامه‌ريزي مناسب، آمادگي لازم را در برابر مخاطرات تأثيرگذار بر خدمت‌رساني مطلوب به مخاطبان كسب كنند.