مشاركت كتابداران در شبكه‌‌هاي اجتماعي مجازي براي ارائه خدمات در همه‌‌گيري كوويد-19 (مطالعه موردي: كتابداران كتابخانه‌هاي عمومي شهر تهران)

هدف: پژوهش حاضر با هدف تعيين وضعيت مشاركت كتابداران كتابخانه‌هاي عمومي شهر تهران در شبكه‌‌هاي اجتماعي مجازي براي ارائه خدمات در همه‌‌گيري كوويد-19 انجام شده است. روش: نوع اين پژوهش كاربردي و روش آن پيمايشي است. جامعه مورد مطالعه در زمان پژوهش (تير و مرداد ماه سال 1402) شامل همۀ كتابداران كتابخانه‌‌هاي عمومي شهر تهران (152 نفر) بود. حجم نمونۀ پژوهش طبق جدول مورگان، 109 نفر به دست آمد، و در تحليل نهايي 105 پرسش‌نامه استفاده شد. براي سنجش ميزان روايي ابزار گردآوري داده‌ها، نظرات سه نفر از صاحب‌نظران حوزۀ علم‌ اطلاعات و دانش‌شناسي اخذ و در تدوين نسخۀ‌‌‌‌ نهايي پرسش‌نامه لحاظ شد. با توجه به اينكه پرسش‌نامۀ پژوهش محقق‌‌ساخته است، به‌منظور اطمينان از پايايي ابزار پژوهش، مطالعه‌اي مقدماتي با مشاركت 30 نفر از جامعه پژوهش اجرا و مقادير آلفاي كرونباخ براي هر سه متغير اصلي پژوهش، يعني شناخت،   پذيرش و استفاده، محاسبه شد كه به‌ترتيب مقادير 0.878، 0.935 و 0.824 و براي كل پرسش‌نامه مقدار 0.965 به دست آمد. تجزيه‌وتحليل داده‌‌‌ها با بهره‌گيري از نسخۀ 26 نرم‌افزار SPSS در دو سطح آمار توصيفي و استنباطي انجام شد. براي بررسي ميزان تفاوت ميانگين بين متغيرهاي اصلي پژوهش، ازآزمون پارامتريك تحليل واريانس يك-راهه استفاده شد. يافته‌ها: نتايج نشان داد كتابداران بيشترين شناخت را نسبت به پيام‌‌رسان «بله» و كمترين شناخت را نسبت به «سروش‌پلاس» داشتند. ميزان شناخت كتابداران نسبت به ابزارهاي شبكه‌هاي اجتماعي و ميزان تأثير سازمان در شناخت ابزارها پايين‌تر از حد متوسط (كم) بوده است. ميزان ضرورت و پذيرش ابزارهاي شبكه‌هاي اجتماعي در حد «زياد» بوده است . ميزان استفادۀ كتابداران از ابزارهاي شبكه‌هاي اجتماعي براي پيشبرد اهداف كتابخانه‌‌اي در سطح متوسط ارزيابي شد. بين ميانگين نظرات كتابداران در مورد شناخت و پذيرش و همچنين بين پذيرش و استفاده از اين شبكه‌‌ها تفاوت معنا‌دار وجود داشت، درحالي‌كه بين ميانگين نظرات مشاركت‌كنندگان در مورد دو متغير شناخت و استفاده از شبكه‌هاي اجتماعي مجازي تفاوتي معنا‌دار مشاهده نشد. به عبارت ديگر، شناخت كتابداران از شبكه‌‌هاي اجتماعي و همچنين پذيرش و استفاده از اين شبكه‌‌ها توسط آن‌ها به يك ميزان نبوده است. اصالت/ارزش: اگرچه براساس نتايج اين پژوهش ميزان تأثير سازمان در شناخت نسبت به ابزارهاي شبكه‌‌هاي اجتماعي مجازي پايين‌‌تر از متوسط گزارش شده و ازسوي ديگر ميزان تأثير سازمان در شناخت ابزارهاي توليد محتوا در شبكه‌‌هاي مجازي به ميزان اندك گزارش شده است، اما نمي‌‌توان نقش سازمان را در شناخت جامعۀ پژوهش نسبت به شبكه‌‌هاي اجتماعي بي‌‌تأثير دانست. ازاين‌رو، نتايج پژوهش حاضر با تعيين نگرش جامعه پژوهش نسبت به شبكه‌‌هاي اجتماعي، ميزان پذيرش و استفاده از اين شبكه‌‌ها توسط آن‌ها و شناسايي نقاط ضعف و قوت كتابخانه‌‌هاي عمومي در استفاده از شبكه‌‌هاي اجتماعي، مي‌‌تواند براي مديران و برنامه‌‌ريزان نهاد كتابخانه‌‌هاي عمومي در فراهم‌‌سازي بستر مناسب، ارتقاي خدمات اطلاعاتي و رفع موانع استفاده از شبكه‌‌هاي مذكور مفيد واقع شود.