شناسايي الگوي شاخصه هاي مديريت اسلامي بر مبناي كلام اميرالمومنين (ع) با تحليل محتواي كتاب نهج البلاغه

تحقيق حاضر در جستجوي شناسايي الگوي شاخصه هاي مديريت اسلامي از ديدگاه امام علي (ع) در كتاب نهج البلاغه مي باشد. اين پژوهش در زمره تحقيقات كيفي و بر اساس تلفيقي از سه روش تحليل محتواي قراردادي، هدايتي و تلخيصي مي باشدجامعه آماري تحقيق، كل كتاب نهج البلاغه مي باشد. در فرايند تحقيق، ابتدا با مطالعه كتاب نهج البلاغه به شناسايي عبارات محتوايي مرتبط با موضوعات مديريتي پرداخته شد كه از مجموع 193167 كلمه در كتاب نهج البلاغه 39750 كلمه مرتبط شناسايي شد. سپس در مرحله كدگذاري اوليه با تحليل عميق محتواي قراردادي متون منتخب، 2040 عنوان شاخصه مقدماتي (مفهوم اوليه) شناسايي شد. سپس بر اساس تحليل محتواي هدايتي (رجوع به الگوهاي مطرح در پيشينه تحقيق) و با استفاده از كدگذاري ثانويه، 293 شاخصه مديريتي (مفهوم ثانويه) استخراج شد. از اين تعداد، 203 عنوان از ادبيات موجود و 90 عنوان شاخصه جديد توسط محققان شناسايي شد. در نهايت نيز با كدگذاري انتخابي داده ها، در مجموع 6 مولفه يا مضمون اصلي مديريتي جهان بيني، بينشي – نگرشي، ارزشي، رفتار فردي، رفتار بين فردي، و رفتار سازماني مورد شناسايي قرار گرفته شد. نتايج تحليل تلخيصي شاخصه ها حاكي از آن بود كه شاخصه خدامحوري با فراواني 78 بار تكرار در صدر شاخصه هاي مديريتي قرار گرفت.همچنين شاخصه هايي همچون حق طلبي، ، نظارت براساس قرآن و سنت، ظلم ستيزي، توجه به طبقه ضعيف، اطاعت از مافوق، توجه به جمع آوري و مصرف ماليات، آخرت گرايي، شايسته سالاري و صبوري بيشترين فراواني را در سخنان امام علي (ع) داشته است. اين بدان معناست كه آنچه مديريت اسلامي را از ساير الگوهاي مديريت غربي متمايز مي كند، جهان بيني متفاوت مديران مسلمان نسبت به ساير مديران و توجه بيشتر به رفتارهاي اخلاق مدار و ارزشي مي باشد.